Home > > De townships van Amsterdam

De townships van Amsterdam


© Nicole Schatborn

In Zuid-Afrika is het jarenlang zo geweest: de witten [lees: de rijken en de creatieve klasse] in de mooie steden met groen en in ruime dure huizen achter grote muren en hekken, de zwarten [lees: de armen, de sloebers, de werkelozen] in de townships. Het ging jaren goed. Er heerste een zekere rust. De witten leefden een goed leven, de zwartjes trokken ’s morgens en ’s avonds heen en weer. Dag in dag uit vraten ze kilometers: met de bus, met de trein, op een gammele fiets of anders wel te voet. Je bent arm en dan zie je maar hoe je je verplaatst. Je moet wel. In Zuid-Afrika hadden de witten indertijd de macht, het geld en de baantjes te vergeven. Als zwarte was je niets waard.

En omdat men ‘apart’ woonde [het heette daar niet voor niets het ‘apartheidssysteem’] konden politie en leger [lees: de overheid] dus heel goed de verschillende bevolkingsgroepen uit elkaar en in de gaten houden. Dat was een fijne bijkomstigheid.

Ik zei het al, het gaf rust. En die heb je toch nodig als rijke witte na een dag hard werken. Dat je op je werk je al moet inlaten met zwarten is al erg genoeg, ’s avonds wil je je veilig kunnen bewegen onder gelijkgestemden. Bovendien, die zwarten houden er ook een geheel andere levensstijl op na, kennen heel andere gebruiken en, let op: ook andere ziektes. Daar moet je voor oppassen. Daar kan je je als ontwikkeld mens maar beter verre van houden. Zo is het toch, zo was het toch. Die andere mensen, die zwarte sloebers vonden dat zelf toch eigenlijk ook? Je zag dat toch, die voelden zich toch nooit helemaal echt op hun gemak tussen de rijken, tussen de mensen met een echte opvoeding, met een echte cultuur en een goed gevulde portemonnaie. Ze zeiden het niet, maar dat wist je gewoon.

Afgelopen donderdag kopt het Parool: “de sloebers de stad uit en de rijken erin”. Wat nu weer? Wat zijn dat voor imbecielen daar bij de Kamer van Koophandel? Ik verslik me in de koffie. Zie de beelden weer helder terug op mijn netvlies: de townships rond de steden Kaapstad, Johannesburg, Harare, Bulawayo…. Om te kotsen. Triest, triest, triest.

Met het rapport “Thuis in de Noordvleugel” probeert de KvK ons duidelijk te maken hoe het woningbouwbeleid in dienst gesteld moet worden van het bedrijfsleven. Met andere woorden: hoe de nieuwe apartheid vorm moet krijgen. Ik herinner het me toch goed hè, het waren toch ooit de Nederlanders die jaren terug naar Zuid-Afrika zijn vertrokken?

De volgende dag verslik ik me wéér in de koffie. Er blijkt een ambtelijke conceptnota te bestaan, Amsterdam Creatieve Stad, waarin wordt gesteld dat het er niet best voorstaat met Amsterdam. Er moeten duurdere woningen komen, blah blah, en de hoger opgeleiden en kansrijken moeten ruime kansen krijgen om zich in Amsterdam te kunnen vestigen. Stelletje arrogante zakken.

En het winkelpersoneel, de werkelozen, de daklozen, de trambestuurders, de conducteurs, de parkeerwachten, de koffiejuffrouwen, de crècheleidsters, de mannen van de reiniging, fietsenmakers, de putjesscheppers, de stratenmakers, de groenbeheerders, de ruitenzetters, de bouwvakkers, de zwembadopzichters, de grasmaaiers, de brugwachters, de verpleegkundigen, de glazenwassers, het bibliotheekpersoneel, de portiers, de receptionisten, de elektriciens, de metrolijnwerkers, de rioolvervangers, de melketiers, de vrijwilligers/sters, de schoonmakers, de spoorwegbeambten en de dakdekkers, zij wonen allemaal gezellig bij elkaar in de Haarlemmer meer onder de rook en herrie van Schiphol, of wat landelijker op de vervuilde grond in Almere.


twintig reacties op "De townships van Amsterdam"

zeppo
-1-  zeppo:
Als je gelijk had zou ik het met je eens zijn. Amsterdam is nu ook een apartheidsstaat, een apartheidsstaat voor wie binnen de marges van de sociale woningbouw valt. Daar een beetje evenwicht in brengen, maakt het alleen maar evenwichtiger.
Nina
-2-  Nina:
Steeds weer worden nieuwe projecten gelanceerd in A’dam. Denk je: Ah, leuk. Kijk je naar de prijzen: ONBETAALBAAR. Van de 400 woningen die worden gebouwd zitten er 4 sociale woningbouw-woningen tussen. Als je reageert, ben je 2140ste kandidaat. Ik vind het schandalig.
zeppo
-3-  zeppo:
@Nina: er ís al ver bovengemiddeld veel sociale woningbouw, er zijn al bijna geen koopwoningen…
Verbal Jam
-4-  Verbal Jam:
Geen koopwoningen? Ik zie ze hier bij tientallen leeg staan.
Rickert van der Vlies
-5-  Rickert van der Vlies:
Weinig aanbod = hoge vraagprijs = leegstand ?
zeppo
-6-  zeppo:
Ter vergelijk: Zeventien procent van de Amsterdamse woningen is een koopwoning. In de rest van Nederland is ongeveer de helft een koopwoning.
Als je dat een beetje recht wilt trekken, en dus de overspannen vraag (en vraag maakt prijs) van koopwoningen terug wilt dringen, zal je toch vooral koopwoningen moeten bouwen…
edwin
-7-  edwin:
Het lijkt mij dat mensen met veel poen net zo makkelijk in het gooi of kenemerland kunnen gaan wonen. Een dikke auto kan er dan ook nog wel vanaf en parkeren kan je in Amsterdam toch niet.
Boris
-8-  Boris:
Wat mij het meest stoort is dat het allemaal onder het kopje ‘de creatieve klasse’ wordt gebracht. Volgens mij zijn de echte creatievelingen vaak juist niet degenen met het geld. Maar daarmee houd je hen wel meteen gedeisd. Veel mensen zullen zich immers aangesproken voelen. Wie is er immers niet creatief? “Goed zeg er wordt rekening met mij gehouden.”
Ondertussen plukken de mensen met de minst creatieve breinen er de vruchten van. Juist de conservatievelingen die achter de grote stroom aan hobbelen verdienen de poen en krijgen de mooie huizen en de voorzieningen.
zeppo
-9-  zeppo:
@ Edwin: voor mij snijdt jouw opmerking net zoveel hout als zeggen dat arme luizen net zo goed in Almere in de sociale woningbouw weggestopt kunnen worden.
Een stad is toch gebaat bij een gemengde bevolking?
Rijk én middenklasse én wat vroeger de arbeidersklasse was en waarvoor ik nu nog geen pc woord ken.
zeppo
-10-  zeppo:
@Boris: creatief is een subjectief begrip en ik neem niet aan dat mensen met meer geld per definitie creatiever of minder creatief zijn dan minder geld.
Boris
-11-  Boris:
@Zeppo: Tuurlijk is creatief een subjectief begrip. Maar bij creatief denk ik toch eerder aan kunstenaars, free lance fotografen, journalisten en mensen in de culturele sector en minder aan tandartsen, juristen en medici en mensen uit het bedrijfsleven…..
zeppo
-12-  zeppo:
@Boris: ik ben zo iemand uit de creatieve sector, journalist namelijk. Daarmee kan ik me best een koophuis veroorloven, zelfs in de binnenstad van A’dam. Maar inderdaad zullen de creatieve beroepen over het algemeen minder opbrengen dan de niet creatieve beroepen en snijdt dat argument van de KvK dus geen hout…
edwin
-13-  edwin:
Is de middenklasse niet tegenwoordig de arbeidersklasse?
Ben het met je eens Zeppo . De praktijk is echter anders.
Carl
-14-  Carl:
Voor sociale huurwoningen bestaan lange wachtlijsten. Conclusie: er is een gebrek aan sociale huurwoningen.

Van de koopwoningen staan er een heleboel leeg. Conclusie: er is een overschot aan koopwoningen.

Tip: introduceer een wachtlijst voor koopwoningen.

a) Mensen moeten zich inschrijven voor de aankoop van een woning met een – jaarlijks geïndexeerde – vraagprijs. (Voorbeeld: klasse 175-200 duizend).

b) Op elke vrijgekomen woning mogen maximaal 25 mensen bieden, geselecteerd naar inschrijvingsduur. (Dit biedt genoeg ruimte voor marktwerking in de prijsstelling).

c) Mensen mogen de klasse van hun aanmelding maximaal éénmaal per jaar aanpassen (omdat ze een kind krijgen bijvoorbeeld).
zeppo
-15-  zeppo:
De leegstand in koopwoningen is niet een soort van structureel overschot leegstand, maar een overgang in verkoop. Hooguit zou je kunnen zeggen dat mensen te hoge prijzen vragen, waardoor het open staat. Wat is het nut van zo’n wachtlijst in vredesnaam?
Carl
-16-  Carl:
Met zo’n wachtlijst zouden mensen zoals jij kunnen bewijzen dat er een tekort aan koopwoningen is.
zeppo
-17-  zeppo:
@Carl: de prijs van koopwoningen is dat bewijs.
Carl
-18-  Carl:
Met die redenering zou je dus ook kunnen vaststellen dat er een tekort aan bier is, in de hoofdstedelijke café’s.
Nina
-19-  Nina:
Ik zie niet zo goed in waarom het aantal koopwoningen en het aantal huurwoningen rechtgetrokken zou moeten worden. Zou je niet eerst moeten kijken naar de samenstelling van de bevolking in de stad? Als 60% een benedenmodaal inkomen heeft, is het dan niet veel zinniger om meer sociale woningbouw aan te bieden? Want daar is immers veel meer vraag naar.
Thijs Reuten
-20-  Thijs Reuten:
Dat Stefan zich bij het lezen van de berichten over de ‘ambtelijke conceptnota Amsterdam Creatieve Stad’ verslikte in zijn koffie kan ik me wel voorstellen. Dat gold ook voor mij, hoewel ik PvdA-raadslid ben en er in het Parool onder meer stond dat het hier om een opdracht van de gemeenteraad zou gaan. De afgelopen dagen heb ik nog geen collega-raadsleden gesproken die zich iets van zo’n opdracht kunnen herinneren. Het stuk zelf hebben wij nog niet ontvangen. Eerst maar eens kijken of het college van B en W er na het uitlekken van de conceptversie nu mee naar buiten komt. Mochten de uitgelekte ideeën zoals opgetekend door het Parool door het college worden vastgesteld volgt er, in ieder geval wat mij betreft, een debat in de gemeenteraad. Dan kan het college meteen ook een reactie geven op het rapport van de Kamer van Koophandel en uitleggen waarom men niet gewoon aan de slag is met de uitvoering. Bijvoorbeeld van het vorig voorjaar vastgestelde Structuurplan dat loopt tot 2010.

Hoe dan ook, Amsterdam is gelukkig een stad waar bijna iedereen in alle delen van de stad terecht kan. Dat is niet vanzelf gegaan. Dat komt doordat er een lange traditie is van gevarieerd bouwen en het bouwen van huizen voor mensen met minder geld. Hoewel er natuurlijk ook delen van de stad zijn waar (te)veel dezelfde woningen staan en er op dit moment eenvoudigweg te weinig woningen vrijkomen, is het verschil met een stad als Rotterdam op dit punt nog altijd opmerkelijk.

Een vergelijking met Zuid Afrika ten tijde van de Apartheid vind ik dan ook veel te kort door de bocht. Wel is er dus woningnood, waaraan we proberen iets te doen door de bouwproductie steeds verder op te voeren. Dat lijkt, ofschoon nooit snel genoeg, ook te lukken. De verwachting is dat er dit jaar 4000 woningen in aanbouw worden genomen, tegen 2000 vorig jaar. Dat komt weer in de buurt van aantallen die voor de instorting van de bouwproductie in Amsterdam gebruikelijk waren.

De PvdA houdt als het om die nieuwbouw gaat – en dat staat ook in de college-afspraken – vast aan tenminste 30% sociale woningbouw over de totale productie en in ieder geval op de grote woningbouwlocaties zoals IJburg. Ook IJburg moet namelijk een echte Amsterdamse wijk worden met de broodnodige variatie. Bovendien is de bouw van sociale huurwoningen bittere noodzaak, omdat de wachttijd gigantisch is en de doorstroming gestokt. Hoewel er ruimte kan worden gemaakt door het aanpakken van illegale doorverhuur en het bouwen van woningen, die aantrekkelijk zijn voor mensen die nu een sociale huurwoning hebben en wellicht op zoek zijn naar iets anders, is dat niet genoeg voor de totale vraag. Die vraag wordt enerzijds veroorzaakt door mensen die graag de stad in willen en waar een stad het ook van moet hebben. Telkens nieuwe groepen die de stad gebruiken als ‘emancipatiemachine’ om zich te ontwikkelen. Anderzijds zijn er veel Amsterdammers die noodgedwongen nog thuis bij hun ouders wonen of wel ergens wonen, maar groter of beter willen. Bovendien is er alleen al om het aantal woningen in de stad op peil te houden (o.a. netto vervanging en samenvoeging) en om bijvoorbeeld aan de vraag van specifieke groepen (zoals ouderen) te kunnen voldoen, een flink aantal sociale huurwoningen nodig. Puur kijkend naar deze cijfers en naar de vraag, is 30% sociaal over de hele productie zelfs aan de bescheiden kant.

Over keuzes als het gaat om woningbouw gaan wij graag met iedereen in debat. Het belangrijkste is dat de doorstroming in de stad op gang komt en goedkope huurwoningen beschikbaar zijn en blijven voor degenen die daarop zijn aangewezen. Daar hebben we dus simpelweg meer woningen voor nodig, maar ook steeds weer nieuwe sociale huurwoningen.

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.