Alweer een tijdje geleden kocht ik het boekje Nieuw Amsterdam van Lodewijk Asscher, voorzitter van de gemeenteraadsfractie van de PvdA in Amsterdam. Reden was niet de uitgebreide aandacht in de pers over het opheffen van de Wallen, een onderwerp dat in het boek ongeveer één pagina beslaat, maar doodgewone nieuwsgierigheid over wat Asscher over de toekomst van Amsterdam te melden had. Asscher beschrijft een Amsterdam in 2020, waarin kinderen goed onderwijs krijgen, integratie geen probleem meer is, woonruimte geen probleem is en er ook voor allochtonen genoeg werk is te vinden.
Ik vond het een mooie utopische visie, maar was nieuwsgierig hoe je dat praktisch, in het hier en nu, moest invullen. Je hebt als politicus te maken met Den Haag, met andere partijen in de gemeenteraad, kortom: hoe ziet Asscher de praktische realisatie van zijn idealen. Ik ging het hem vragen.
Lodewijk Asscher: Ik heb er bewust voor gekozen te schetsen wat voor samenleving ik in de toekomst wil hebben. In de politiek gaat het heel vaak over dingen die nú anders moeten. Met dit boek begon ik met waar ik uit wil komen in 2020 en ging ik terugwerken: hoe kun je dat realiseren. Ik zat bij het schrijven niet vast aan de afspraken van nu, de percentages, de cijfers achter de komma. Het is een ideaalbeeld waarvan je weet dat je het nooit voor honderd procent kunt bereiken, maar ik geloof wel dat je een aardig eind die kant op kunt komen met Amsterdam.
In Amsterdam zie ik heel veel positieve elementen die je meer zou kunnen benutten. Dan moet je wel op een bepaalde manier politiek bedrijven. Ik vind ook dat mensen in staat moeten worden gesteld om daar iets aan bij te dragen. Wij hier in de Stopera kunnen niet allemaal bepalen hoe het moet.

HF: Dat klinkt als Kennedy die zei: wat kun je doen voor Amerika in plaats van wat kan Amerika doen voor jou.
LA: Daar heeft hij dan ook een soort mentaliteitsverandering mee bereikt. Een beetje hetzelfde gebeurde hier na de moord op Van Gogh. Naast angst en spanningen ontstond er bij mensen een gevoel van: wacht even, dit is onze stad en die laten we toch niet kapotmaken? Die energie vertaalt zich in allerlei debatten en spontane, positieve ontwikkelingen. Die energie is veel groter dan de energie die je alleen vanuit de politiek kunt bereiken.

Burgers wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid is daarentegen ook een gevaarlijk terrein. Het huidige kabinet gebruikt eigen verantwoordelijkheid als een soort afschuifmechanisme. Dan heb je het niet over eigen verantwoordelijkheid, maar zeg je: zoek het zelf maar uit. Als je het eens bent over de richting waarin Amsterdam zich zou moeten ontwikkelen en als er samenwerking is tussen politiek, maatschappelijke organisaties, onderwijs en inwoners, denk ik dat je een heel eind kunt komen met mijn utopische toekomstvisie.

HF: Hoe ga je dat dan de komende vier jaar invullen?
LA: Ik heb geprobeerd de problemen en veranderingen te benoemen die je het eerst zou willen realiseren. Afgelopen zondag heb ik die gepresenteerd: 10 afspraken met Amsterdam. Een mentaliteitsverandering met 10 concrete punten waarop ik ook kan worden afgerekend. Als we voldoende steun krijgen om hiervan iets in het programma-akkoord te kunnen opnemen, kom ik na 100 dagen vertellen hoe ver het met deze tien punten staat. Het zijn ambitieuze plannen, maar wel reëel als je allemaal samenwerkt.