Home > > Fietsen zonder oren

Fietsen zonder oren

Vorige zomer kreeg ik op mijn vakantieadres een bijzonder vervelend mailtje van mijn zus: een vriend en voormalig studiegenoot van me was op één van de drukste kruispunten in Amsterdam van zijn fiets gereden door een bestelbusje en lag met levensbedreigend hersenletsel in het Ziekenhuis. Nu nog is het volkomen onduidelijk wat zich die ochtend precies heeft afgespeeld, wel is bekend dat men, voordat hij de ambulance in werd geschoven, eerst de snoertjes van zijn hippe en peperdure "oortjes" heeft moeten wegknippen. En dat geeft te denken, met name omdat ik die zelf ook graag draag.

Zoek een willekeurige kruising in Amsterdam op en kijk eens een kwartiertje wat er allemaal langs komt fietsen. Steeds meer fietsers hebben oortjes in of een koptelefoon op waarmee naar muziek geluisterd wordt. Wat opvalt is dat niet alleen de notoire anarchisten zich op die manier van de wereld afsluiten, maar ook de mensen die keurig wachten voor rood licht, hun hand uitsteken en netje op hun eigen baan blijven. Oortjes zijn de gewoonste zaak van de wereld geworden.

Vorig jaar overleed in het Gelderse Vorden een fietser na een soortgelijk ongeval als mijn vriend. Hoewel nooit is komen vast te staan dat deze fietser daadwerkelijk naar muziek luisterde, werd door de politie, op uitdrukkelijk verzoek van de familie, aandacht geschonken aan de gevaren van het rijden met oortjes in of met een koptelefoon op. In diezelfde tijd klonken ook geluiden om het muziek luisteren op de fiets helemaal te verbieden. En dat was niet de eerste keer.

Doven en slechthorenden
In 2007 pleitte de toenmalige Amsterdamse verkeerswethouder Tjeerd Herrema al voor een verbod op fietsmuziek naar aanleiding van een ernstige aanrijding op Sloterdijk, waarbij een muziekluisterende fietster onder een tram terecht kwam en overleed. Herrema kreeg daar de handen niet voor op elkaar; te weinig incidenten om een wetswijziging te rechtvaardigen en vrijwel onmogelijk te handhaven door de politie. Het meest opmerkelijke tegenargument was echter dat een verbod op oortjes op basis van het niet kunnen horen van omgevingsgeluid een hele bijzondere draai zou kunnen geven aan de positie van fietsende doven en slechthorenden.

Dat laatste lijkt een zinnig argument, maar feitelijk is het volkomen kul. Het gevaar zit hem namelijk niet in de afwezigheid van omgevingsgeluid, maar in de aanwezigheid van muziek. Al eeuwen worden er complete studies gewijd aan de invloed van muziek op de menselijke geest. Muziek helpt mensen te ontspannen, leidt af en helpt mensen om zich af te sluiten van invloeden van buitenaf. Muziek maakt dat de tijd sneller voorbij gaat, daarom hebben mensen oordopjes is als ze hardlopen, onder de zonnebank liggen of naar de tandarts gaan. Laat ik verder niet ingaan op de vrouwen die hun oordopjes inhouden als ze seks hebben. Volgens mij heb je niet veel fantasie nodig om te bedenken wat muziek doet met je beoordelingsvermogen in het verkeer. En dáár hebben doven en slechthorenden dus geen last van, zij hebben vaak simpelweg geleerd om zich te concentreren op hun zicht en zijn daar vaak zo bedreven in dat het onderscheid met horende verkeersdeelnemers feitelijk ophoudt te bestaan.

Eigen verantwoordelijkheid
Toch maar een verbod dan...? Doe maar niet. Allereerst wil ik het niet op mijn geweten hebben dat onze hoofdstedelijke politie helemáál niet meer aan het vangen van boeven toekomt omdat ze zonodig een absoluut niet te controleren verbod moeten handhaven. Daarnaast gaan we dan voorbij aan een belangrijke factor: eigen verantwoordelijkheid. We maken het ons namelijk wel heel makkelijk met het door anderen te laten bepalen wat wel en wat niet mag. Dat schept het valse gevoel dat alles wat niet expliciet verboden is ook niet gevaarlijk is. Lekker makkelijk natuurlijk, maar fnuikend voor onze eigen alertheid op onverwachte of onbekende gevaren. Hoe beter we worden beschermd, des te kwetsbaarder we worden. Als we nou eens stoppen met alles klakkeloos te verbieden en wat vaker een beroep doen op gezond verstand, zou dat ons niet een stuk weerbaarder maken?

Kortom: geen verbod, maar wel een dringend appèl op iedereen om eens na te denken over hoe je jezelf door het verkeer beweegt en welke risico's je daar soms bij neemt. Mijn vriend hoeft dat niet meer, zijn belangrijkste vraagstuk is in welke hand hij vanavond bij het avondeten zijn vork ook al weer moet vasthouden. En muziek luisteren? Dat doet hij allang niet meer.


dertien reacties op "Fietsen zonder oren"

Milena Tsareva
-1-  Milena Tsareva:
"... vrijwel onmogelijk te handhaven door de politie."
Moeilijk te handhaven, dus dan doen we het maar niet. Maakt ook niets uit, want al die andere verkeersregels voor o.a. fietsers die WEL in de wet vastgelegd zijn, worden ook totaal NIET gehandhaafd door de politie (zelfs als grove overtredingen voor de neus van agenten plaatsvinden). Zaken die makkelijker te controleren zijn met radar/camera's/laser m.b.v. kentekenregistratie en die grotere boetebedragen opleveren (snelheid, rood licht), die handhaaft de politie gek genoeg wel ontzettend graag. In feite is er gewoon sprake van willekeur en meten met twee maten, wat in mijn ogen voor nogal wat rechtsongelijkheid in het verkeer zorgt en daaruit voortvloeiend een logische afwaardering van het gezag van de dienders in de hand werkt.
Theo
-2-  Theo:
Extra verboden of controles werken volgens mij averechts, bovendien kan men de mankracht beter gebruiken om echte boeven te vangen.
Laat de overheid in plaats daarvan een bewustwordingscampagne starten dat het gebruik van oordopjes en mobieltjes in het verkeer tot dodelijke ongelukken leiden. Het lijkt inderdaad voor de hand liggend, maar de kortzichtige eigenwijsheid van veel verkeersdeelnemers is om moedeloos van te worden.

Toch is eigen verantwoordelijkheid stimuleren naar mijn mening de enige weg naar volwassenheid en een langdurige oplossing van dit probleem.
JohnN
-3-  JohnN:
Het spijt me, maar "dringende appèls" hebben op de hoofdstedelijke fietsers ook totaal geen invloed. Dat heeft de praktijk al jarenlang bewezen. Het klinkt hard, maar de gevaren zijn - ik zou bijna zeggen al eeuwen - bekend. Je gaat terug tot 2007, maar ik geloof dat tien jaar geleden al de eerste walkman fietser onder de tram werd vermalen.
Het is inderdaad eigen verantwoordelijkheid, misschien dat af en toe een dode het een beetje dempen kan, maar verboden noch appèls zullen helpen. Het blijft gebeuren, wordt alleen maar erger sinds iedereen op de fiets tegenwoordig ook nog op zijn i-Phone schermpje zit te koekeloeren. Op dit punt ben ik niet "van deze tijd". Wie zich stom gedraagt betaalt de tol maar, maar ik begrijp het niet, die verslaving (ja dat is het) aan alle gadgets die deze tijd ons blijkbaar opdringt.
Theo
-4-  Theo:
@JohnN:
Helaas zijn juist de onschuldigen vaak slachtoffer in deze. Een automobilist die een onoplettende fietser aanrijdt schijnt bijvoorbeeld al snel de Sjaak te zijn.
Helemaal uitbannen lukt nooit, maar alle beetjes helpen. Al zal het maar 1 verkeersdode voorkomen dan heeft het wat mij betreft al zin gehad.
Ook in mijn jeugd luisterde ik in het verkeer al muziek via een walkman met cassettebandjes. Kennen we die nog? :-) Maar verstand komt vaak met de jaren, en persoonlijk ben ik liever deel van de oplossing dan van het probleem.
Milena Tsareva
-5-  Milena Tsareva:
Ben het met John eens dat "dringende appèls" op de hoofdstedelijke fietsers totaal geen invloed hebben. Ik ga mee met Theo in zijn bewering dat onschuldigen vaak slachtoffer zijn van het roekeloze weggedrag van zwakkere verkeersdeelnemers die brokken maken/veroorzaken. De beschermde status van zwakkere verkeersdeelnemers zou om te beginnen op de helling moeten. Grote kans dat voetgangers en vooral fietsers dan vooraf meer causale verbanden gaan leggen tussen hun aso gedrag en de mogelijke gevolgen daarvan. Tot dusver acht het gros zich namelijk onaantastbaar.
Arnoud
-6-  Arnoud:
Laatst stond er een leuk stuk in het Parool van een hier wonende Amerikaan die jarenlang het fietsgedrag van de Amsterdammers getalsmatig had bijgehouden. Eén van de uitkomsten was bijvoorbeeld dat de meeste fietsers keurig voor het rode licht stopten. Iets wat ik hier al eerder heb geroepen, maar niet met statistieken kon onderbouwen. Maar goed, dat doet niets af aan het feit dat er inderdaad teveel fietsers zijn met oordoppen op en met de telefoon in de hand zitten te whatsappen. Ook automobilisten trouwens, dus wat dat betreft is het meer een verkeerde mentaliteit bij de personen in kwestie dan dat het is gebonden aan het soort vervoer.
De kwestie van de handhaving is in het algeméén in dit land een lachertje. Men maakt allerlei regels, zoals m.b.t. het bellen in de auto, maar maakt geen capaciteit vrij om die regels te handhaven. Dat is denk ik ook onbetaalbaar. Dus inderdaad: meer bewustwordingscampagnes.
Dr.D
-7-  Dr.D:
Na jarenlang zelf fietskoerier te zijn geweest waren de medefietsters vaak de grootste bron van ergernis doordat ze, als verkeersdeelnemer , met van alles bezig zijn behalve opletten. Ook zonder telefoon of koptelefoon lekker links rijden op het fietspad met je bakfiets en totaal niet bewust van de verkeersomgeving. Als ervaren fietser zie je dat dan van verre en herinnert dan de tijd van SH bordjes op het achterspatbord... Waarbij SH stond voor slechthorend..
Suffie
-8-  Suffie:
Krèk, dr. D, en dat waren vaak de mensen die het eigenlijk niet nodig hadden..
Suffie
-9-  Suffie:
Arnoud, die capaciteit om te handhaven is er jaren geweest in de vorm van politiestudenten die de straat op werden gestuurd om bonnen te schrijven. Vreemd genoeg vond iedereen toen dat ze zich bezig moesten gaan houden met belangrijkere zaken... ;-)
Jeroen Mirck
-10-  Jeroen Mirck:
Goede column, die het dilemma treffend schetst. Al lijkt er maar één conclusie mogelijk na dit stuk: oortjes verbieden is onzin. Zoals Arnoud al schetst houden de meeste fietsers zich doorgaans aan de regels, hoezeer er ook een anti-fietsmaffia bestaat die het tegendeel beweert. Doodgereden worden door een roekeloze idioot kan iedereen overkomen. Ook gaat de vergelijking met handsfree bellen en sms'en niet op: dat ben je écht iets anders aan het doen. Wie een sms'je tikt, kijkt omlaag, niet voor zich. Dan zie je simpelweg de straat niet. Fietsers met oortjes in zien wel wat er gebeurt en zijn daar juist extra op gespitst. Bovendien overstemmen harde signalen zoals sirenes doorgaans de muziek (tenzij je graag doof wilt worden). Als je oortjes wilt verbieden, verbied dan ook naar de radio luisteren in de auto. Onzin he? Inderdaad.
Suffie
-11-  Suffie:
Jeroen, ik vind een uitspraak als 'de meeste fietsers' niet zo richtinggevend. Haarklovend zou je kunnen stellen dat 70% van de fietsers als 'de meeste' kan worden beschouwd, hetgeen nog steeds betekent dat bijna een derde van de fietsers er een potje van maakt. Als je daar handhavingsbeleid op zou moeten loslaten dan kun je ook stellen dat de meeste automobilisten doorgaans niet drinken.

Zelf rij ik dagelijks zowel op de fiets als in de auto door de stad en ik ben gestopt met het oordelen over welke categorie bestuurders er de grootste puinhoop van maakt. Feit is dat ik in beide gevallen regelmatig met flubberende hartkleppen op mijn bestemming aankom. Dat fietsers met oortjes meer op hun omgeving gespitst zijn durf ik overigens te betwijfelen. Ook ik ben van mening dat het luisteren naar muziek eerder afleidt dan focust. Lang niet zoveel als bellen of sms'en, maar wel onbewust en daar zit nou net het gevaar...
JohnN
-12-  JohnN:
Stadsgeluiden zijn overigens ook muziek, vele moderne componisten schreven werken die daarop geïnspireerd zijn, dus dan kun je het "live" ook zonder oordoppen en koptelefoons op straat beleven. Maar "de meeste fietsers" hebben een andere muzieksmaak. We moeten ze toch aanraden om als verkeersdeelnemer de "stadsmuziek" voor lief te nemen - er blijven uren genoeg om iets anders te beluisteren als "surround sound".

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.