Home > > Selectief fouilleren gebeurt al jaren

Selectief fouilleren gebeurt al jaren

Politie fouilleert in Kinkerstraat - Foto: Arnoud de Jong

De Amsterdamse politie ligt onder vuur vanwege het fouilleerbeleid. Bij de selectie van te fouilleren personen zouden (bewust of onbewust) etnische criteria een rol spelen.
Als je dus behoort tot een etnische groep die hoger scoort in de criminaliteitsstatistieken, loop je een grotere kans door oom of tante agent bepoteld te worden.
Een onderzoek van Amnesty International zou dit uitwijzen. De politie ontkent en noemt het onderzoek onzorgvuldig.

Amnesty heeft waarschijnlijk gelijk. Sterker nog, het selectief fouilleren is niet nieuw. Precies zes (!) jaar geleden werd dit fenomeen al vastgesteld op Amsterdam Centraal, door onze toenmalige correspondent voor Zuidoost, Marco Arbouw. En ook toen leidde zijn constateringen al tot ophef. Lees hier het artikel van destijds.

Het preventief fouilleren moet gebeuren zonder 'aanzien des persoons'. De praktijk is natuurlijk anders. Niets menselijks is de diender vreemd. Wanneer bijvoorbeeld jongemannen met een Marokkaanse of Antilliaanse achtergrond vaker worden gefouilleerd, vindt dat z'n rechtvaardiging in de statistieken: 'Van alle jongens van Marokkaanse herkomst is 65 procent tussen zijn 12de en 23ste levensjaar wel eens aangehouden; van alle Antilliaans-Nederlandse jongens 55 procent. Onder de jongens uit andere niet-westerse groepen lopen de aandelen tegen de 50 procent. Van de autochtone jongens is ook 25 procent ooit verdacht van criminaliteit.' schreef NRC Next vorig jaar op basis van een rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau.

Het blijft moeilijk. Preventief fouilleren is sowieso een aantasting van de persoonlijke vrijheid van de burger. Veel belangengroeperingen hebben er dan ook principieel bezwaar tegen. Dus áls de regering dan besluit dat het tóch moet, zorg dan dat je waarborgen creëert dat er niet 'op kleur wordt gesorteerd'.


veertien reacties op "Selectief fouilleren gebeurt al jaren"

Theo
-1-  Theo:
Sorry, ik kan er geen traan meer om laten. Dit land is het gedrag van daderprofiel criminelen zat, en onze dienders dus ook. C'est ça. Laat ze maar komen met hun beschuldigingen, ik ben er inmiddels totaal ongevoelig voor geworden.
Suffie
-2-  Suffie:
Ik was toch al niet onder de indruk van het stuk van Marco en als ik het terug lees is het niet anders...

In het kader van het stuk van Amnesty, kijk ik liever naar het proefschrift van cultureel antropoloog Sinan Çankaya over selectiemechanismen bij de Amsterdamse politie. Het opvallende is namelijk dat het verhaal van Amnesty voor 98% overeenkomt met de inhoud van dit proefschrift, inclusief een aantal niet altijd even praktische aanbevelingen. Het stuk van Çankaya is echter al een jaar oud, zo kan ik het natuurlijk ook!

Het opvallende is dat Amnesty moord en brand schreeuwt over discriminatie (althans, volgende media, op de site doen ze het iets genuanceerder), terwijl Çankaya zijn onderzoek deed in opdracht van de Amsterdamse politie. Racisme is momenteel even hip, kennelijk dacht Amnesty daar even in mee te liften.

Eén van de aanbevelingen van Çankaya (en dus ook van Amnesty, opmerkelijk!) is dat politieagenten niet zouden moeten selecteren op uiterlijk, etniciteit of verschijningsvorm, maar op feitelijke gedragingen. Dat is een mooie aanbeveling, maar deze strookt niet met de doelstellingen van preventief fouilleren, dat 'zonder aanziens des persoons' gaat, zonder dat er sprake is van een daadwerkelijke verdenking. De vraag is en blijft echter nog steeds hoe effectief het is om een vrouwtje van 83 te fouilleren dat toevallig in een risicogebied uit de tram komt stappen.
Milena Tsareva
-3-  Milena Tsareva:
"Als je dus behoort tot een etnische groep die hoger scoort in de criminaliteitsstatistieken, loop je een grotere kans door oom of tante agent bepoteld te worden."

Lijkt me meer dan logisch. Ik zou dan ook niet willen spreken van 'selectief', maar van 'effectief fouilleren'. Niks mis mee.
Jeroen Mirck
Ik heb altijd een principieel bezwaar gehad tegen preventief fouilleren, simpelweg omdat je wéét dat het NOOIT neutraal zal zijn. Het onderzoek van Amnesty bevestigt wat we allemaal al wel eens hebben gehoord of gezien: allochtonen worden er vaker uitgepikt, net zoals ze vaker geweigerd worden bij nachtclubs.

De hamvraag is: waarom fouilleert de politie mensen op straat? De enige reden kan en mag zijn omdat er een gerede kans is op gevaar of overtreding van de regels. Een agent mag iemands auto alleen doorzoeken als er een vermoeden is dat er iets niet in de haak is. In Nieuwsuur zagen we een advocaat die om niets met zijn auto werd staande gehouden en bij commentaar op het overtreden van enkele polite-regels met pepperspray werd bespoten. Dat is unverfrorer racisme.

De VVD gilt vaak in Amsterdam om preventief fouilleren. Bijvoorbeeld in wijken waar wel eens een winkelroof plaatsvindt. Moet je om die reden alle bewoners staande houden? Onzin. Er moet een gerede twijfel zijn om iemand te fouilleren. Op housefeesten doe je dat als iemand stoned uit zijn ogen kijkt, op de weg doe je dat als een automobilist zwabbert of verdacht gedrag vertoont. En er is al voldoende verdacht gedrag op straat, dus kap lekker met dat fouilleren om niets. Daar is toch geen menskracht voor beschikbaar bij het uitgedunde politiekorps.
JohnN
-5-  JohnN:
In 2007 zat ik nog niet op AC, maar ik herinner me toch nog een andere discussie hierover op AC, of was het toch op een ander forum? In ieder geval is mijn mening al die jaren niet veranderd: in principe moeten politiemensen met hun handen van de burgers afblijven, tenzij er een duidelijke rechtvaardiging voor is, dus niet 'preventief fouilleren'.
"Preventie van wat?" "O dat weten we nog niet, maar het is gebleken dat hier nogal eens mensen met wapens rondlopen". Dus denkt men hiermee de veiligheid te dienen (wat ik niet geloof). Onvoldoende rechtvaardiging dus, want fouilleren is behoorlijk intimiderend. Het doet nogal wat met je als je voor het oog van alle omstanders even door een groepje agenten te pakken wordt genomen. In verreweg de meeste gevallen onterecht, let wel: on-terecht!
Bij arrestaties wegens agressief gedrag of gerechtvaardigde verdenking van crimineel gedrag is het helemaal oké, Maar als de brave burger die op straat loopt totaal geen aanleiding geeft door afwijkend gedrag is het uit den boze. Het werkt zelfs contraproductief, want veroorzaakt een dreigend sfeertje zodat men er goodwill mee verspeelt onder de niet-criminelen (de meeste van ons).
Theo
-6-  Theo:
De landelijke resultaten variëren nogal, maar in Amsterdam blijken van de 100 gefouilleerden telkens om en nabij 10 personen in bezit van een wapen.
Het hangt er dus om of je 10% resultaat rendabel vindt.
Arnoud
-7-  Arnoud:
@Theo: Ik ben nieuwsgierig waar je die cijfers gevonden hebt, want het probleem bij preventief fouilleren is nu juist dat er moeilijk zicht te krijgen is op het resultaat. Meestal is er sprake van nogal wat 'bijvangst' in de vorm van drugs of gestolen goed. Maar dat één op de tien gefouilleerden een wapen bij zich draagt lijkt mij sterk. Maar misschien zoek ik verkeerd.
Ik vond bijvoorbeeld een berichtje uit maart van dit jaar. De politie fouilleerde met twintig man op het Rokin. Resultaat: 1 wapen, enkele wikkels harddrugs, een tas met gestolen cosmetica. Onbekend is hoe lang de politie daar heeft staan fouilleren en hoeveel personen zijn gefouilleerd op dit drukke punt.
Herbert
-8-  Herbert:
Ik ben tegen het preventief fouilleren, principieel. Ik ben namelijk niet verdacht van een strafbaar feit en toch mag ik gevisiteerd worden.
Even wat cijfers uit "Evaluatie Preventief Fouilleren 2010 - Gemeente Amsterdam"
(Ik kan geen link geven dus maar even zoeken)
In 2009 werden er per 100 mensen 2,25 wapens gevonden in de VRG Centrum, in de VRG Zuidoost 2,40 wapens. Een VRG loopt overigens niet gelijk met de grenzen van het stadsdeel.
In beide gebieden samen werden zo'n 18.000 mensen gefouilleerd waarbij plm 400 wapens in beslag werden genomen.
In het totaal werden er in beide gebieden zo'n 4500 politie-uren ingestoken. Dat is zo'n 11 uur inzet per wapen. Bijna anderhalve dag werken.

Wel is het geregistreerde aantal wapenincidenten gedaald.
Theo
-9-  Theo:
@Arnoud: Ik kan ook geen link plaatsen, maar kreeg dit resultaat na 5 minuten googelen. Het ging om een aktie in Zuidoost in de avond bij uitgaansgelegenheden onder meer dan 2000 voorbijgangers wat zo'n 200 verborgen wapens opleverde. Eerlijkheidhalve liggen overige resultaten zelden hoger dan 10%, en eerder tegen de 2% die Herbert noemde, afhankelijk van plaats en tijdstip.
Maar wat leveren controles bij de vliegtuigdouane eigenlijk op? Moeten we dat dan ook maar vrij geven? Als dit levens kan redden en misdaad kan stoppen, is dat de ergernis voor mij wel waard.
JohnN
-10-  JohnN:
@Theo: Iedereen een alcoholslot op zijn auto zal beslist ook levens redden. En zo kan ik nog wel een aantal kostbare en vrijheid beperkende maatregelen bedenken. Maar de overheid en haar dienaren zijn er niet voor ingesteld om alle risico's in ons leven uit te sluiten. Er zijn grenzen en preventief fouilleren is voorbij die grens, ook al omdat het niet efficiënt is (11 manuren per ontdekt 'wapen') en een ernstige inbreuk op de persoonlijke vrijheid waardoor onschuldige burgers zich wellicht tegen de politie gaan opstellen. "Ga toch boeven vangen!" hoor ik al vaak genoeg bij massaal politie optreden.
De passagierscontrole op luchthavens is van een geheel andere orde, honderden mensen lopen immers rampzalig risico als er maar één gek aan boord weet te glippen. Dat is dus binnen de grenzen van acceptabele overheidsbemoeienis, wegens de enorme gevaarzetting.
Overigens wil ik ook nog wel een kanttekening maken bij het resultaat van zo'n 2 wapens per 100 gefouilleerde voorbijgangers. Het maakt namelijk nogal verschil of iemand een zakmes bij zich heeft, of een busje pepperspray, of een alarmpistool, of een doorgeladen Beretta of Luger. In de statistieken zijn dat namelijk allemaal 'wapens'.
Theo
-11-  Theo:
@JohnN
En gaat die vlieger ook op voor de vliegtuigdouane?
JohnN
-12-  JohnN:
Theo, de inzet van de douanecontrole op Schiphol is er vooral op gericht om zoveel mogelijk drugs te onderscheppen. Of dat effectief is om het drugsgebruik en de menselijke ellende die eruit voortkomt te verminderen, daarover kan ook een enorme discussie worden gevoerd, maar het valt buiten dit kader. Overigens schijnen die douaniers een heel goed zesde zintuig te hebben ontwikkeld bij het observeren om er juist die ene persoon uit te pikken om te visiteren. Smokkelaars lijken zichzelf toch vaak te verraden door kleine afwijkingen in hun gedrag. De douaniers doen dat werk dagelijks, de politie alleen maar incidenteel tijdens een actie.
Suffie
-13-  Suffie:
Ik vind het altijd opvallend hoe soepel politici omgaan met het beeld van de werkelijkheid als het gaat om het onderbouwen van hun principes van dat moment. Enige jaren geleden was er nog sprake van een 'angstaanjagende terreur van gewapende overvallers', nu komen de al niet meer verder dat 'wel eens een winkelroof'. Ik denk dat deze spectaculaire ontwikkelingen vooral bij ondernemend West en Nieuw-West met gejuich zullen worden ontvangen.

Toen er een jaar of drie geleden een enorme hausse aan overvallen plaatsvond -denk aan zaken als Nusselein, Asoy en natuurlijk Hund- werd Van der Laan ernstig onder druk gezet om de zwaarste middelen in te zetten om deze trend om te buigen, onder andere resulterend in de inzet van preventief fouilleren. Groen Links en D66 waren daarop tegen, niet alleen om principiële redenen, maar ook vanwege de lage effectiviteit. Hoewel ik het er niet mee eens was, vond ik die opstelling wel zuiver. Uit de cijfers waarover ik de beschikking heb blijkt dat bij de meeste fouilleeracties gemiddeld zo'n 4% score qua wapens geldt. We hebben het dan niet zozeer over wapens in de zin van de wapenwetgeving, maar vooral ook over gewone mesjes en dergelijke die in risicogebieden onder het messenverbod vallen. Als je dan ook nog eeens meerekent dat de meeste wapenvondsten te maken hebben met redenen als zelfverdediging, veiligheidsgevoelens en dergelijke, mag je gerust concluderen dat preventief fouilleren eeen druppel op een gloeiende plaat is voor wat betreft overvalbestrijding. Qua argumentering vind ik dat een stuk zuiverder dan het bagateliseren van het probleeem. Tegen je eigen plaatselijke middenstand, die nota bene aardig wat voor hun kiezen hebben gehad, roepen dat er 'wel eens een winkelroof' plaatsvindt zal niet echt tot het draagvlak leiden dat ik als politicus zou willen opbouwen. Klinkt een beetje als 'mijn (vooral principiële) ongemak' weegt zwaarder dan het lijden dat ik bij een ander kan voorkomen.
Jeroen Mirck
-14-  Jeroen Mirck:
@Suffie: Ik ben het niet met je eens dat de politiek luchtig doet over roofovervallen, in tegendeel. Het punt in deze discussie is dat preventief fouilleren onvoldoende effectief is. Aanwezigheid van straatcoaches en het in kaart hebben van Top-600 criminelen draagt veel meer bij aan veiligheid op straat dan lukraak mensen fouilleren.

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.