Home > > Foreign Correspondent

Foreign Correspondent

Filmrubriek

(VS: Alfred Hitchcock, 1940, 120 minuten)

Foreign Correspondent, Alfred Hitchcock, 1940

Hitchcock in Amsterdam
Foreign Correspondent is gebaseerd op het boek Personal History (1938) van Vincent Sheean, een autobiografisch en politiek gedenkschrift. Het verhaal draait om Johnny Jones (Joel McCrea),  journalist voor de New York Globe. Hij krijgt van zijn hoofdredacteur een minder Amerikaans klinkende naam en de opdracht om naar in Europa onderzoek te doen naar een dreigende oorlog. Hij gaat achtereenvolgens naar London en Amsterdam.

In het eerste shot dat we van Amsterdam zien regent het pijpenstelen. Op de zijkant van een oude tram, die rijdt van De Ruysdaelkade naar het Centraal Station, zijn klassieke reclameposters te zien voor: Van Nelle Koffie en Thee, Rijvaan Sigaren en Van Houten’s Chocolade. Op de grote trap van `het stadhuis` staan drommen mensen met ogenschijnlijk dezelfde regenjassen en paraplus. Alleen onze held heeft een ander kleur regenjas en mist een paraplu.

Je zou kunnen stellen dat de shots uit deze scene gelijkenis tonen met de film Regen van Joris Ivens en Mannus Franken uit 1929. Ook in deze korte film zijn mensen al schuilend onder hun paraplu op soortgelijke wijze in beeld gebracht. Dan voltrekt zich een gruwelijke aanslag op het mysterieuze personage Vermeer en vangt de spanning aan die de hele film aanhoudt. De moordenaar vlucht op ingenieuze wijze onder de paraplus van de menigte weg en de achtervolging wordt ingezet.

De objecten van Hitchcock
De manier waarop de achtervolging wordt ingezet met de vlucht van de moordenaar onder een deken van paraplu's getuigt van de inventiviteit van Hitchcock die het vak leerde als titelontwerper en rekwisiteur tijdens de hoogtijdagen van het expressionisme in de Duitse film. Een interessant feit is dat Hitchcock min of meer door het lot aan zijn eerste klus als regisseur van zijn eerste film The Pleasure Garden (1925) was gekomen. De regisseur die de film eigenlijk zou regisseren werd ziek, waarna Hitch werd gevraagd om het van hem over te nemen. De expressionistische genen die hij voor zijn tijd als regisseur had opgedaan bleven altijd herkenbaar in zijn oeuvre. Hij legde niet de nadruk op realiteit maar op illusie, niet op de acteurs maar op de sfeer door set ontwerp, belichting, en camerawerk. Een van zijn stijlkenmerken was de buitengewone manier waarop hij objecten in beeld bracht. De bijna fetisjistische nadruk op bepaalde elementen die de toeschouwer niet afleidde, maar juist het verhaal in trekt. Dit bevestigde een van zijn vaste regels: hoe groter iets in beeld was, hoe belangrijker het was voor de plot. Het lijken deze objecten te zijn die de films onvergetelijk maken. Denk bijvoorbeeld aan het mes in Blackmail (1929), het lichtgevende glas melk in Suspicion (1941), de sleutel in de hand van Ingrid Bergman in Notorious (1946), de aansteker in Strangers on a Train (1951), de tas van Tippi Hedren in Marnie (1964), of de douchekop in Psycho (1960) waarvan de stralen op miraculeuze wijze langs de cameralens spoten zonder dat er ook maar een druppel op spatte… Het lijkt achteraf bezien misschien allemaal zo eenvoudig, maar het was zo meesterlijk bedacht en in beeld gebracht.

In Foreign Correspondent is het een oer-Hollands object dat de aandacht trekt: een windmolen waarvan de wieken in tegengestelde richting draaien. Dit is de aanwijzing die leidt tot de plek waar de schurken zich ophouden. Dit idee, van een molen als schuilplek, kwam oorspronkelijk uit het boek The Thirty Nine Steps van John Buchan. Iets wat Hitchcock voor zijn eerdere verfilming niet had gebruikt. Voor deze film leek het een uitgelezen moment om dit element in te verwerken. Speciaal omdat de film in Nederland zich afspeelt maakte Hitchcock van een molen een windmolen. Hitchcock heeft op deze onvergetelijke manier een typisch Nederlands icoon omgetoverd tot een omineus teken. Hieronder een tekening uit het storyboard waar de verhouding tussen de auto en de windmolen in het kader duidelijk te zien is.

Foreign Correspondent, Alfred Hitchcock, 1940

Oorlog vernietigt filmmateriaal
In Foreign Correspondent, zijn tweede Amerikaanse film na Rebecca (1940), leidt het mysterie naar Nederland. Hitchcock stond er om bekend niet op locatie, maar in de studio te draaien. Hierdoor had hij optimale controle over de scene. Tijdens de opnamen werd het voor de filmploeg pijnlijk evident dat de tijden van oorlog waren aangebroken. Alfred Hitchcock: "Een heleboel materiaal voor die film werd door een tweede ploeg op locatie in Londen en Amsterdam gedraaid. Dit was in 1940 weet u, en de cameraman die de eerste keer van Londen naar Amsterdam ging werd beschoten en verloor al zijn apparatuur. Hij moest een tweede keer terug." (Uit: Hitchcock, Truffaut. International Theatre Bookshop, 1988).

Hoewel Rebecca (1940) de eerste Amerikaanse film was die Hitchcock maakte, is Foreign Correspondent door de aanwezigheid van typische Hitchcock-elementen mysterie, suspense en romantiek gecombineerd met politieke intriges. Ook het typisch Hitchcockiaanse element van `the wrong man` speelt een grote rol. Foreign Correspondent lijkt in dit opzicht veel op in zijn films: Saboteur (1942), The 39 Steps (1935) en North by Northwest (1959). Hoewel acteur Joel McCrea perfect is voor de hoofdrol wilde Hitchcock aanvankelijk Gary Cooper hiervoor strikken, maar die sloeg zijn aanbod helaas af. Thrillers werden in die tijd beschouwd als tweederangs films. Later heeft Cooper spijt uitgesproken over zijn beslissing.

Foreign Correspondent, Alfred Hitchcock, 1940

Films als Foreign Correspondent (1940) zijn een goed voorbeeld van de manier waarop film een spiegel van of voorbode voor politieke, sociale en maatschappelijke ontwikkelingen kan zijn.
De dreiging van de toenemende macht van Adolf Hitler, die resulteerde in WOII, is gegoten in een spannend spionageverhaal. De film kwam in Amerika uit op 16 Augustus 1940. Een groot deel van Europa was toen al onder nationaal socialistische invloed. In het najaar van 1940 verkeerde Hitler nog in twijfel wat te doen, omdat Engeland niet inging op zijn vredesvoorstellen. Hitler wist dat Roosevelt, een groot tegenstander van het Nazisme, kans maakte zijn derde termijn in te gaan. Deze spannende tijd komt aan het slot van de film prachtig tot uiting in de onheilspellende woorden die Johnny Jones uitspreekt voor een radiostation: "Hello, America, hang on to your lights: they’re the only lights left in the world."

Foreign Correspondent werd genomineerd voor maar liefst zes Academy Awards.

Sinds 18 februari 2014 in 2K prachtig gerestaureerd verkrijgbaar op dvd en Blu-ray in The Criterion Collection (Alleen regio A). Het Filmmuseum EYE brengt van 24 juli tot en met 12 oktober een groot eerbetoon aan Alfred Hitchcock getiteld: The Hitchcock Touch.


Een reactie op "Foreign Correspondent"

bart
-1-  bart:
erg leuk artikel, dank!

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.