Home > > Filmrubriek: Sint (2010)

Filmrubriek: Sint (2010)

Tomas Dulfer kan nog niet helemaal afscheid nemen van Sinterklaas en bespreekt de film 'Sint' uit 2010. En uiteraard de relatie daarvan tot Amsterdam.

De voor kinderen 'te enge' filmposter deed veel stof opwaaien.Sint Nicolaas gaat sinds lange tijd gepaard met de klassieke elementen als de stoomboot, de schoorsteen, de schoen, de schimmel, de roe en de knecht. Voor filmmaker Dick Maas de uitgelezen kans om deze legende op zijn kop te zetten door een geheel eigenzinnige horrorvariant te maken op het verhaal achter de goedheiligman.

Sint (2010) opent in het jaar 1492. De keuze voor het jaar dat Columbus Amerika ontdekte onder Spaanse vlag is een originele vondst om Sinterklaas aan Spanje te linken. We zien Niklas (Huub Stapel) vergezeld door een met zwaarden en bijlen bewapende roversbende al plunderend een dorp door trekken. In Sint (2010) is Niklas geen goedheiligman, maar eerder een slechtheiligman.

Hij is een kwaadaardige en afvallige bisschop die bij een dorp aanmeerde om dit te plunderen. Hij had geen stoomboot maar een oude schoener (waar de uitdrukking 'de schoen zetten' vandaan komt). Dit oude schip met daarop Niklas (Huub Stapel) en zijn pieten wordt door de wraakzuchtige dorpelingen in brand gestoken. Ze komen om, maar volgens de legende keren Niklas en zijn bende zwartgeblakerde pieten eens in de 32 jaar, als het volle maan is op 5 december, terug uit de dood om wraak te nemen op onschuldige mensen. 5 december is niet de verjaardag van Sinterklaas, maar de sterfdag van Niklas. Als ze in de buurt zijn, zal hun volgende slachtoffer eerst een brandlucht ruiken…

De volgende scène speelt zich af in 1968 en laat zien hoe een klein jongetje genaamd Goert op de avond van 5 december getuige is van de moord op zijn broertje, twee zussen en ouders door de moordende bende van Niklas. Deze neeemt de toeschouwer even mee naar het Nederland van vroeger door goede regie, camerawerk, kleding en mise-en-scène. Goert (Bert Luppes) speelt een belangrijke rol in het heden, omdat hij de enige is die gelooft dat Niklas weer uit de dood zal herrijzen, maar wordt gezien als dorpsgek en hij wordt door niemand serieus genomen.

De kapstok van de slasher
Om Sint (2010) op zijn merites te kunnen beoordelen moet de film binnen de tradities, codes en conventies van het slashergenre worden gezien, die al sinds het ontstaan van dit subgenre van de horrorfilm bestaan. Filmmakers dienen zich hieraan te houden om enerzijds de behoeftes van hun fans te bevredigen en anderzijds de film van (internationaal) succes te verzekeren. De oorsprong van dit soort films ligt bij de horrorvoorstellingen uit het begin van de vorige eeuw in Le Théâtre du Grand-Guignol, een fameus theater in het quartier Pigalle van Parijs. De inspiratie voor de karakteristieke visuele stijl van het genre komt van het Duits-expressionisme, waar de nadruk lag op belichting en mise-en-scène.

Er is onenigheid over wat nu de eerste slasher film was die ooit is gemaakt. Er worden doorgaans vier verschillende films genoemd over een periode van maar liefst 30 jaar. De film And Then There Were None (1945) naar een verhaal van Agatha Christie, Peeping Tom (1960) van Michael Powell, Psycho (1960) van Alfred Hitchcock en tenslotte Black Christmas (1974). Halloween (1978) van John Carpenter blijft mijns inziens is de beste slasher film, die als blauwdruk diende voor al wat volgde. Ook Sint (2010) leent plot- en esthetische elementen uit deze film.

Psychopaat
Slasher films hebben herkenbare standaardelementen. De films draaien om een (gemaskeerde) psychopaat en seriemoordenaar. Het masker dient in sommige gevallen om de identiteit van de maniak te verhullen, maar vooral zodat de toeschouwer zijn of haar eigen angsten er op projecteert. De moordenaar is vrijwel altijd ondoodbaar (een conventie die impliceert dat er eindeloos vervolgen op de film gemaakt zullen worden). Zijn prooien zijn bij voorkeur tieners die, bij afwezigheid van ouderlijk toezicht, drinken, drugs gebruiken en seks voor het huwelijk hebben. Twee kwesties die in Amerika overigens vele malen dichter bij een doodzonde staan dan wij hier in Nederland gewend zijn… Wie zich in de films inlaat met drank, drugs of seks moet het met de dood bekopen, wie zijn of haar maagdelijkheid en onberispelijk gedrag heeft kunnen behouden, zal uiteindelijk de held van de film zijn.
Tenslotte zijn special effects en de originaliteit van zowel het moordwapen als de wijze waarop slachtoffers de dood vinden een doorslaggevende factor in het succes van de film. Het belangrijkste criterium lijkt te zijn dat het een scherp voorwerp betreft, in Sint (2010) is het wapen van Niklas de scherp geslepen punt van zijn staf. Hoe origineler en beter de ideeën en speciale effecten van de filmmakers, hoe beter de film.

Speciale dag
Sint (2010) is niet de eerste slasher die een feestdag of andere speciale dag aangrijpt als aanleiding voor de plot. Een greep uit de slasher films die dit ook deden: Black Christmas (1974), Halloween (1978), Friday the 13th (1980), Christmas Evil (1980), My Bloody Valentine (1981), New Year's Evil (1980), April Fool's Day (1986), Mother's Day (1980), Graduation Day (1981).



Oud-Zuid als Amerikaanse suburb!
Voor de locaties van slasher films wordt doogaans gekozen voor een afgelegen plek waar veel tieners te vinden zijn. De locaties van Sint (2010) zijn grofweg in tweeën te delen, Oud-Zuid en het centrum. Twee plekken die elk een eigen karakter aan de film toevoegen.

In Sint (2010) is voor de locatie van de openingsscène is gekozen voor het Vossius gymnasium, gelegen aan de Messchaertstraat 1 in Amsterdam Oud-Zuid. Het gebouw behoort tot een verstrakte Amsterdamse School-stijl ontworpen door architect Nico Lansdorp. We zien hier hoofdpersonage Frank (Egbert Jan Weeber), een Amsterdamse eindexamenscholier, op 5 december zijn surprise uitpakken voor de klas. Deze blijkt gevuld met de spullen die hij zijn ex-vriendin Sophie (Escha Tanihatu) kado had gedaan tijdens hun relatie. Hij krijgt ze terug in een verhuisdoos uit wraak van Sophie, omdat Frank met haar beste vriendin Lisa (Caro Lenssen) heeft geslapen. Het zijn plotlijnen van deze triviale soort die kenmerkend zijn voor slasher films.

Lisa, Sophie en Natasha (Madelief Blanken) lopen van school terug naar huis door de straten van Oud-Zuid, die zich laten kenmerken door de rijke aanwezigheid van ruimte, groen en laagbouw. Door deze locaties vertonen de scènes gelijkenis met de klassieke locaties van Amerikaanse slasher films: de brede desolate straten van voorsteden in Amerika. Deze knipogen en esthetische echo’s van de horrorklassieker Halloween (1978) versterken de horrorsfeer (zie foto’s).

Halloween uit 1978

Foto: Halloween (1978)

Sint uit 2010

Foto: Sint (2010)


Het historische karakter van de binnenstad
De locaties in de oude binnenstad van Amsterdam versterken de oud-Hollandse sfeer rond Sinterklaas. De grachten en besneeuwde bruggen, de gevels en lijsten van de grachtenpanden aan bijvoorbeeld aan de westzijde van de Herengracht met de rokende schoorstenen en besneeuwde dakpannen waar Niklas met zijn schimmel over galoppeert op de vlucht voor de politie.
Tijdens een rondleiding van Amerikaanse toeristen is de Sint Olofssteeg op de Amsterdamse Wallen te zien. Aan het eind van de steeg is voormalig bruin café De Roode Baron aan de Zeedijk 17 te zien, waar Goert zich zit te bezatten. Het IJ fungeert als ligplaats voor de schoener van Niklas en als Frank door Goert wordt meegenomen op zijn boot wordt hij afgezet op het Entrepotdok. Interessant is de antieke kaart van Amsterdam uit de 16e eeuw die Goert gebruikt om de oorspronkelijke ligplaats van de schoener van Niklas te lokaliseren.

Sint (2010) slaagt als slasher film door het genre te eren met een flinke dosis originaliteit en angstaanjagende momenten. Daarnaast is de film doorspekt van de typische humor van Dick Maas. Teksten als: “Pakjesavond is leuk, maar je krijgt altijd zoveel rommel die je niet nodig hebt”.
In de scène waar Frank door de politie wordt verhoord over zijn ontmoeting met Niklas en zijn 'pietenbende', wordt hem naar een signalement van de pieten gevraagd. Het antwoord dat Frank geeft zorgt voor een relativerende blik op de discussie rond zwarte piet: "De een zag er uit als Ruud Gullit en de ander was precies Ali B”.

Sint (2010)
Regie: Dick Maas Met: Huub Stapel, Egbert Jan Weeber, Madelief Blanken, Caro Lenssen, Escha Tanihatu, Bert Luppes, Jaap Spijkers. 85 Min.



twee reacties op "Filmrubriek: Sint (2010)"

Arnoud
-1-  Arnoud:
Het is weer een prachtige beschrijving met allerlei leerzame achtergrondinformatie. Echt de moeite van het lezen waard elke keer.
JohnN
-2-  JohnN:
Kan niet zeggen dat ik kick op slasher films. Geef mij maar suspense zonder overdosis bloed. Niemand overtreft Hitchcock in mijn optiek. Ik liet deze film dus aan me voorbijgaan, ondanks alle publiciteit destijds. Maar goed, ieder zijn eigen voorkeur.

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.