Home > > Tussen schuld en boete: deel armoedebeleid Amsterdam bereikt doelgroep niet

Tussen schuld en boete: deel armoedebeleid Amsterdam bereikt doelgroep niet

Terwijl in het hele land fel wordt gediscussieerd over de nieuwe Zorgwet en de vrije artsenkeuze, worstelen sommigen met een minimuminkomen met een ander probleem: uitsluiting van de vrije verzekeringskeuze. Vreemd. want in in de huidige wetgeving is al netjes geregeld dat iedereen zelf mag bepalen bij wie hij zijn verzekering afsluit. Toch valt de groep die er misschien wel het meest bij gebaat is in december naar een nieuwe zorgverzekeraar te kijken, buiten de boot. Ook in Amsterdam, waar men juist die groep te hulp wil schieten.

Het is een wat technisch verhaal, maar u zult zien dat we in dit land arme mensen boetes opleggen van zestig procent van hun schuld (schuld van 666 euro leidt tot boete van 396 euro), armen een betaalbare verzekering ontzeggen omdat ze nog werkten in 2013 en juist mensen die de collectieve regeling van Amsterdam nodig hebben géén overstapkeuze bieden. Ik geloof niet dat de politiek dat wil, maar bij doorrekening van hun besluiten blijkt helaas wél dit effect.

Amsterdams armoedebeleid en de zorgverzekering
Net als in 2014 heeft de gemeente Amsterdam ook voor volgend jaar een collectieve zorgverzekering geregeld waarop minima per 1 januari kunnen overstappen. Voordelen?

  • een lagere premie;
  • gratis de eenvoudigste aanvullende verzekering ter waarde van € 15,- per maand;
  • gespreide betaling van de eigen bijdrage, zodat niemand onverwacht die kosten moet ophoesten. Wie aan het eind van het jaar die eigen bijdrage niet (geheel) heeft gebruikt, krijgt dat geld gewoon weer terug.

Zo kost de goedkoopste verzekering in 2015 € 125,55, waarvan € 94,30 premie is en € 31,25 de eigen bijdrage die bij geen gebruik wordt teruggestort.

Dat is dus aantrekkelijk voor wie van weinig geld moet rondkomen. Maar er zijn twee problemen bij het vaststellen van de criteria waaraan iemand moet voldoen om van de regeling gebruik te maken:

1 - het toetsingscriterium voor inkomens is niet actueel
Als toetsingscriterium voor de inkomenseis wordt het jaarinkomen van 2013 genomen. Hierdoor komen mensen die pas in de loop van 2013 of in 2014 in een uitkering terechtgekomen zijn, niet in aanmerking. Terwijl zij wel tot de doelgroep behoren en het met behulp van de gegevens waarover de Dienst Werk en Inkomen beschikt eenvoudig moet zijn vast te stellen of hun huidige inkomen onder de grens ligt.

2 - wie schuld heeft moet eerst boeten
Heb je een betalingsachterstand bij je zorgverzekeraar van meer dan zes maanden, dan wordt je aangemeld bij het Zorginstituut, de rijksdienst die er op toeziet dat iedereen in Nederland verzekerd is en blijft. Dat Zorginstituut regelt dat de verzekering bij je verzekeraar als het ware gepauzeerd wordt, maar zorgt er ook voor dat je toch verzekerd blijft via een basisverzekering. In de praktijk - ja sorry, zo ingewikkeld is het nu eenmaal - loopt die basisverzekering via de verzekeraar die je al had en worden daar alleen aanvullende verzekeringen stopgezet. Financieel verandert er meer, want wat betaal je al die tijd?

Het Zorginstituut legt beslag op de zorgtoeslag - waar de meeste wanbetalers gezien hun lage inkomen recht op hebben - en stuurt maandelijkse acceptgiro’s waarmee de rest van de premie kan worden voldaan. Die twee bedragen bij elkaar opgeteld zijn echter niet gelijk aan de basispremie. Zo was de basispremie in 2014 vastgesteld op 111 euro per maand (alle bedragen in dit artikel zijn afgerond), maar verlangt het Zorginstituut dat er maandelijks 144 euro wordt betaald - een verschil van 33 euro. En nee, die 33 euro wordt niet - zoals je misschien zou verwachten - gebruikt om de achterstand af te lossen, maar vormt de zogeheten bestuursrechtelijke premie. Daarover schrijft het Zorginstituut het volgende:

"De overheid wil dat u zo snel mogelijk uw schulden aflost en weer zelf uw zorgpremie gaat betalen. Daarom betaalt u in de wanbetalersregeling de bestuursrechtelijke premie die 30% hoger is dan de gemiddelde zorgpremie. Deze verhoging dekt voor een deel de uitvoeringskosten van de regeling; u betaalt daar dus zelf aan mee. Daarnaast moet deze hogere premie u stimuleren om zo snel mogelijk terug te keren in een normale verzekeringssituatie."

Oh ironie, aansporing tot afbetalen leidt tot uitstel afbetaling
De overheid wil stimuleren dat achterstanden zo snel mogelijk weggewerkt worden en zadelt daarom wanbetalers op met een extra kostenpost van 33 euro per maand. En die bestuursrechtelijke premie moet betaald worden zolang de achterstand voortduurt. Een voorbeeld:

Iemand heeft een achterstand heeft van zes maanden à 111 euro. Dat is een totaalschuld van 666 euro. Betaalt hij die in een jaar af door - naast de door het Zorginstituut geïnde premie van 144 euro - maandelijks 56 euro te betalen, dan heeft hij in dat jaar ook 12 x 33 = 396 euro aan boete betaald. En 396 euro over een schuld van 666 euro is een boete van 59% procent! Menig deurwaarder zou er zijn vingers bij aflikken.

Een alleenstaande in de bijstand ontvangt maandelijks inclusief zorgtoeslag 982 en besteedt daarvan - weer uitgaand van de basispremie - elf procent aan zijn ziektekostenverzekering.
De wanbetaler betaalt vijftien procent, zonder dat hij dan ook maar één cent heeft afgelost. Kan hij zich een aflossing van 55 euro veroorloven, dan besteedt hij maandelijks twintig procent van zijn inkomen aan lopende en oude verzekeringskosten. En dan hopen we maar dat hij niet ook nog gebruikmaakt van de zorg, want doet hij wel, dan moet hij ook nog ergens zijn eigen bijdrage van zien te betalen.

Ga toch klagen in Den Haag, want Amsterdam heeft z’n zaken goed geregeld!
Ja maar, denkt u wellicht, de hoogte van de zorgpremie en bestuursrechtelijke premies worden allemaal geregeld in Den Haag. Wat heeft de gemeente Amsterdam daar mee te maken?
Nou, de gemeente heeft dus die mooie collectieve zorgverzekering afgesloten, zonder er bij stil te staan wie daar allemaal niet gebruik van kunnen maken: de mensen die pas halverwege 2013 of later een laag inkomen kregen én de minima die als wanbetaler bekend staan. Want. dat had ik nog vergeten te vermelden, zolang een betalingsachterstand niet is afgelost, is ook overstappen op een andere verzekering niet mogelijk.

De Amsterdamse zorgverzekering kent wel een noodclausule: wie in de schuldsanering zit, kan er ook van profiteren. Maar dan moet je wel al een regeling hebben getroffen met al je schuldeisers en bijvoorbeeld een lening van de Kredietbank hebben. Voordat iemand die toegelaten is tot een schuldhulpverleningstraject zover is, gaan maanden voorbij en soms zelfs jaren. En heel veel mensen die zich aanmelden komen nooit zover.

Let wel: dit is de groep mensen die er alles aan wil doen hun schulden weg te werken. Mensen die graag hun maandelijkse premie willen betalen en die willen aflossen wat binnen hun vermogen ligt. Maar makkelijk wordt het ze niet gemaakt.

Wat kan de gemeente doen? Drie tips:

Ten eerste kan de gemeente nog eens kijken naar de criteria die gelden voor toelating tot de collectieve verzekering: behandel alle armen gelijk. Zodat niet alleen mensen die heel 2013 al een laag inkomen hadden ervan profiteren, maar ook zij die later tot de doelgroep zijn gaan behoren. Langer gewerkt hebben hoort niet bestrafd te worden.

Ten tweede kan de gemeente proberen volgend jaar nog beter te onderhandelen met verzekeraars. Zodat iedereen die is toegelaten tot een schuldhulptraject er gebruik van kan maken. Aangezien dat voor 2015 vast niet meer lukt, kan gezocht worden naar een mogelijkheid tot compensatie, hoe gek dat ook klinkt wanneer er van ‘boetes’ sprake is.

Ten derde kan de gemeente, als uitvoerder van de zorgwetgeving, in Den Haag het ferme signaal afgeven dat er iets fundamenteel misgaat met uitvoering van het beleid, zodat ook landelijk aan bijstelling daarvan gewerkt kan worden. De lijntjes van lokale politici - vooral Amsterdamse - naar Den Haag zijn korter dan die van burgers. De lijntjes van het Amsterdamse college, wanneer dat op initiatief van de Raad op verandering aandringt, zo mogelijk nog korter.

Het zou mooi zijn als de politieke besluiten van de gemeenteraad een-op-een vertaald worden in een eerlijke regeling waarin elk geval gelijk wordt behandeld. Volgens mij wil de politiek dat.


twaalf reacties op "Tussen schuld en boete: deel armoedebeleid Amsterdam bereikt doelgroep niet"

Arnoud
-1-  Arnoud:
Uitstekend artikel dat schrijnende situaties blootlegt!
JohnN
-2-  JohnN:
Ben het volledig eens met de strekking van het artikel van Marleen, al is het wel een hele klus om al die tekst goed in je op te nemen. Maar dat is nu eenmaal zo wanneer je de gevolgen van ambtelijke/politieke besluitvorming goed wilt overzien... Transparantie?? Hm, ik heb altijd de indruk dat het vooral NIET de bedoeling is dat je alles snel en gemakkelijk begrijpt, vooral als je de argumentatie van de bezuinigingsdriftigen aanhoort.

Er is bij mij geen eigenbelang in het spel, de paar tientjes per maand die ik de laatste jaren meer betaal kan ik nog wel opbrengen, maar ik ben niet alleen op de wereld. Aan dat besef ontbreekt het teveel bij de VVD-aanhang (en de "strebers" bij de PvdA). Het is jammer dat in wezen zorgvuldige reparaties voor de echte armen die Amsterdam heeft opgetuigd (dankzij de mensen die nog wel wat solidariteit in hun denkwereld kennen) in de praktijk toch zo ontoereikend zijn.
Er is nog steeds een crisis in het land die zich maar voortsleept - en ieder weet dat de ergste gevolgen zich altijd op een latere termijn manifesteren. In de vorm van afvloeien van personeel, surseances, faillissementen etc. De druk op de intermenselijke relaties daarvan is enorm, ruzies, echtscheidingen enz. Al die gevolgschade manifesteert zich pas nadat men een hele tijd zelf geprobeerd heeft het hoofd boven water te houden.
De mislukkingen van vandaag zijn de gevolgen van een reeks van jaren. Het is absurd om de inkomenstoestand van 2013 tot een absolute beoordelingfactor te maken. Zo straft men degene die zo lang mogelijk heeft getracht het zelf te rooien.
Ik kan me voorstellen hoeveel woede mensen in zichzelf voelen wanneer ze Halbe Zijlstra tegen de pers hoort "uitleggen" dat er altijd al vrije artsenkeuze is geweest en dat dit ook nog het geval was in het oorspronkelijk wetsvoorstel. Zijn redenering komt erop neer dat het in dit land voor iedereen altijd mogelijk was en zal blijven in een Mercedes te rijden in plaats van op een gammele stadsfiets.
Dat is de logica van de mentaliteit "ieder voor zich en de rest bekijkt het maar". Ik weiger te geloven dat dit het credo is van de meerderheid van de bevolking en zeker niet die van Amsterdam. Een scheutje SP in de zure coalitiewijn is niet overbodig gezien het groeiende aantal daklozen, voedselbank afhankelijken, onverzekerden.
Herbert
-3-  Herbert:
Het lijkt allemaal wel schokkend maar het is allemaal niet zo erg als het lijkt.
Even een paar punten op een rij.
Er is wel degelijk een vrije verzekeringskeuze, alleen geen vrije collectiefkeuze. Dat is ook niet zo erg want de maximum korting op de basisverzekering is wettelijk geregeld en er is altijd wel een collectief te vinden waarbij jij korting krijgt.
De Amsterdamse zorgverzekering is niet de goedkoopste. Bij dezelfde voorwaarden zijn er genoeg verzekeringscollectieven die er per maand nog zo'n €5 à €6 onder zitten.
De aanvullende verzekering, een van de meest overbodige verzekeringen die er bestaat. Wat vergoed wordt kan je in het in het algemeen best zelf betalen, doet het serieus pijn in de portemonnee dan wordt er maar een klein deel vergoed.
Aanschaffing van een bril wordt vergoed, ja . Maar liefst €116,50 per 3 jaar. Daarnaast worden niet bewezen geneeswijzen vergoed en condooms.
Het enige goede aan deze verzekering vind ik het sparen voor het eigen risico. Niet iedereen is goed in sparen.

Maar worden bieden ZK en de gemeente zo'n polis.
Voor ZK is het logisch, DWI doet de administratie en dekt ook nog eens het incassorisico af. Kassa voor ZK dus. Iedereen wil wel zo'n klant.
Kortom DWI heeft helemaal niet zo goed onderhandeld. En waarom is dit niet in een openbare aanbesteding terecht gekomen?
Kortom, ZK is spekkoper met deze klant. En waarom wordt er geen rente betaald over het gespaarde eigen risico?

Verder vind ik ook de toetsingsdatum vreemd. Bij de langdurigheidstoeslag was de toetsingdatum het inkomen over september en de toeslag werd eind november uitbetaald.
De meeste mensen op het minimum zijn bij DWI bekend, het gaat alleen over mensen op of net boven het minimum die niet bij DWI bekend zijn.
JohnN
-4-  JohnN:
@Herbert: "aanvullende verzekering, een van de meest overbodige verzekeringen die er bestaat" een constatering, die erg persoonlijk is en sommige mensen in de gordijnen zal jagen. "Best zelf te betalen" vind ik erg kort door de bocht, dat verandert niet door de voorbeelden brillen en condooms (dat laatste wist ik niet eens en vele met mij denk ik) aan te halen.
Het gaat bijvoorbeeld om langdurige fysiotherapie of ggz behandelingen, om maar eens een paar zinnige voorbeelden te noemen. Ik was bijvoorbeeld maar wat blij dat ik na een sportblessure niet de vele fysiotherapiesessies zelf hoefde te betalen, alleen de reiskosten. Dan mogen de bewezen kwakzalvers van mij best meteen uit het pakket verwijderd worden.
Een multifocale bril voor een minimum inkomen vind ik nou weer niet "peanuts" evenmin als de eigen risico bedragen waarover we tegenwoordig praten (in verhouding tot het er tegenover staande inkomensniveau). Ik vind dat u wel wat gemakkelijk de materie met wat handgewapper benadert zoals ik sommige Haagse bestuurders ook zie doen.
Tot slot: "het gaat alleen over mensen op of net boven het minimum die niet bij DWI bekend zijn". Dat is het nu juist, dat zijn bijvoorbeeld kleine middenstanders die hun zaak moesten sluiten toen alle reserves op waren of zzp-ers die het lang probeerden vol te houden maar nu op hun tandvlees terecht gekomen zijn, maar dat in 2013 nog net niet zover waren. De grootte van andermans ellende heeft niets te maken met het percentage dat hij/zij van de bevolking uitmaakt. Het probleem blijft voor wie het treft levensgroot.
Marleen Zachte
-5-  Marleen Zachte:
@JohnN: ja, sorry, ik heb geprobeerd het zo duidelijk mogelijk te verwoorden. Maar het blijft ingewikkeld.

@Herbert: de groep die ik beschrijf, mensen met een verzekeringsschuld, mag niet overstappen zolang die schuld niet is weggewerkt. Dat kan een jaar duren, dat kan ook jaren duren, afhankelijk van de hoogte van de schuld en de aflossingscapaciteit.

Wat de aanvullende verzekering betreft: ja, dat is een persoonlijke afweging. Maar bedenk dat mensen die in de schuldhulpverlening zitten naast hun vaste lasten ongeveer 50 euro per week te besteden hebben. En dat is niet alleen voor voeding, maar ook voor kleding, schoenen, huishoudelijke artikelen, openbaar vervoer én, want daar hebben we het nu over, zorgkosten. Een bril van 116,50 is dan gelijk aan ruim twee weken leefgeld. Belangrijke aanvulling in dit geval zijn denk ik ook tandartskosten. Die kun je je in de schuldhulp eenvoudigweg niet veroorloven.

Oh en nee: het gaat niet alleen over mensen die niet bij DWI bekend zijn. Dat toetsingsinkomen gaat over 2013, of je nu wel of niet sindsdien bij DWI staat ingeschreven.
Marleen Zachte
-6-  Marleen Zachte:
Voor wie wel in aanmerking komt voor die collectieve verzekering: het aanmeldsysteem was in het weekend slecht bereikbaar. Termijn is daarom verlengd, aanmelding moet nu vóór 24 december binnen zijn. Krap per post, maar het kan nog digitaal:
http://www.amsterdam.nl/veelgevraagd/?pr..
JohnN
-7-  JohnN:
Alleen digitaal, want Post.nl heeft tegenwoordig twee tot drie werkdagen nodig (voor vol gefrankeerde post) is mijn ervaring. Lang leve de privatisering.
Herbert
-8-  Herbert:
Wat ik over de aanvullende verzekering meldde bedoelde ik in het algemeen.
Er zitten teveel zaken in die niets met een ziektekostenverzekering te maken hebben. O.a. brillen en condooms. Iemand die een (nieuwe) bril nodig heeft en dat niet kan betalen moet daarvoor in aanmerking komen voor bijzondere bijstand.
En ik wil ook niet meebetalen voor een verzekering die kwakzalverij van toverkollen en dat soort gespuis dekt. Daarvoor kan Triodos een speciale toverkollenverzekering voor gaan ontwikkelen.

Wat Marleen meldt over de aanmeldingstermijn vind ik belachelijk. Normaal kan je voor 1 januari je verzekering opzeggen en moet je voor 1 februari je aanmelden bij een andere verzekeraar. De gemeente stelt nu eisen waarvan ik vermoed dat ze strijdig zijn met de wet.
Marleen Zachte
-9-  Marleen Zachte:
@Herbert: Daar heb je gelijk in. Veel onzin, maar gelukkig alleen in aanvullende verzekeringen voor mensen die daarvoor kiezen. Ik neem aan dat er ook wel no-nonsens-aanvullingen bestaan?

Wat die aanmeldingstermijn betreft: lijkt me op zich niet zo gek, want de gemeente moet aanmelding ook nog goedkeuren. En dat moet voor het eind van het jaar gebeuren, zodat de oude verzekering opgezegd kan worden, neem ik aan. Met het gebrek aan niet-feestdagen tussen nu en 1 januari dus niet zo heel vreemd.
Terrence
-10-  Terrence:
Heb zelf ook nooit begrepen waarom iemand die een bepaald bedrag niet kan betalen voor straf vervolgens een hoger bedrag moet betalen. Er is nog niemand geweest die mij de logica van deze maatregel heeft kunnen uitleggen.
zazkia
-11-  zazkia:
sowieso, dat hele woord `wanbetalen´ impliceert een morele verwijtbaarheid die er helemaal niet hoeft te zijn. Het kan ook zijn dat je er halverwege achterkomt dat je bewindvoerder hele maanden heeft overgeslagen met betalen. het kan ook zijn dat je tussen baan en uitkering in hangt en helemaal geen inkomsten hebt, het kan ook zijn dat je kind moest worden vrijgekocht van een loverboy, weten wij veel. Maar die boete heb je dan sowieso. Alsof het hier gaat om de afbetaling van een lening voor een dure televisie.
weet het niet meer
-12-  weet het niet meer:
Ook ik ben een wanbetaler. Ging 2 jaar geleden van 2 lonen (scheiding) naar een wia uitkering. Nu betaal ik 153 per maand incl bestuursrechterlijke premie. Basis verzekering wel te verstaan. Ik ben chronisch ziek en moet 2 keer per jaar voor controle maar dat kan ik dus niet meer betalen. Mijn eigen risico ging naar de deurwaarder .incl kosten. Heb alles uitgelegt maar ze hadden geen begrip. Naar de rechtbank en nu dus bijna 2000 euro. Beslag op mijn toeslagen. Met andere woorden....ook de huur kun je niet meer betalen want je huurtoeslag verdwijnt. Tsja en dan ben je bijna een zwerver als ik nu niet van iemand een kamertje had gekregen. Schrijnend nederland

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.