Home > > Trafic (1971)

Trafic (1971)

Filmrubriek over films met een relatie tot Amsterdam

In Trafic reist Monsieur Hulot (Jacques Tati) voor het autobedrijf Altra af naar de autobeurs in het RAI-congrescentrum te Amsterdam. Aldaar dient een hypermoderne Renault camping-auto te worden gepromoot, welke is voorzien van allerhande uitvindingen om het leven van de kampeerder aangenamer te maken. Maria (Maria Kimberly) is de flamboyante pr-medewerker van Altra die ook afreist naar de autobeurs, maar in tegenstelling tot de onhandige Hulot in een passende hippe gele cabriolet. Kenmerkend voor Tati loopt alles in het honderd.

Trafic (1971)

Expressieve klungeligheid
Jacques Tati (Le Pecq, 9 oktober 1907 – Parijs, 5 november 1982) werd geboren als Jacques Tatischeff. Hij werd beschouwd als een komisch en filmisch genie en gold als icoon van de Franse cinema. Tati verdiende zijn brood als clown, hetgeen zijn ongeëvenaarde talent voor klungeligheid heeft versterkt. Hoewel Tati op het eerste gezicht overeenkomsten vertoont met collega genius Charlie Chaplin, is het voornaamste verschil tussen beiden dat Tati geen slapstick komedie is, terwijl hij wel degelijk een inspiratiebron was voor slapstick-acteurs waaronder Rowan Atkinson in de voorbereiding op zijn vertolking van het personage Mr. Bean.

Monsieur Hulot contre le monde moderne
Tati maakte in zijn leven helaas slechts zes lange speelfilms: Jour de fête (1949), Les vacances de Monsieur Hulot (1953), Mon oncle (1958), Playtime (1967), Trafic (1971) en Parade (1974). Hij bereidde zijn films uiterst zorgvuldig voor, wat doorgaans zorgde voor een trage werkwijze en lange periodes van stilte tussen zijn films. Trafic is niet geschikt voor mensen die niet tegen films kunnen waarin alles mis gaat. De films die Tati maakte en waarin hij altijd de hoofdrol speelde, vormen een kritiek op de samenleving in al haar facetten. De vraag waar de toeschouwer zich mee dient te bezigen tijdens het kijken luidt: begrijpt Tati de wereld om zich heen niet, of vice versa? Hoewel het antwoord hierop uit zal blijven, leidt de vraag ongetwijfeld tot een diepere betekenisgeving aan de uiteenlopende onderwerpen van zijn films. Zijn film Les vacances de Monsieur Hulot vormde bijvoorbeeld een commentaar op de bourgeoisie. Vanaf deze film zou Tati in al zijn films het personage Monsieur Hulot spelen. In Trafic staat het gegeven 'verkeer' in al zijn facetten centraal. Dit wordt als abstract gegeven op alle mogelijke (voor automobilisten zeer herkenbare) manieren op de hak genomen.

Mimiek vervangt dialoog
Ondanks dat er doorgaans weinig tot geen dialoog in zijn films zat, maakte Tati Franstalige films. Opvallend is dat er in Trafic zowel Frans als Nederlands wordt gesproken. De dialogen zijn soms onverstaanbaar, maar evenals in stomme komische films van vroeger zit het komische element in de geniale timing en de mimiek van de acteurs, niet zozeer in wat ze zeggen. Het universele commentaar op de samenleving in brede zin in combinatie met de expressieve mimiek in de bewegingen van Tati, zorgde er voor dat zijn humor wereldwijd door iedereen kon worden begrepen. Ook door mensen die geen woord Frans verstonden.

Van Frankrijk naar Nederland
Aanvankelijk wordt er in korte scènes afgewisseld tussen de opbouw van de autoshow in het RAI congrescentrum in Nederland en de voorbereidingen die hiervoor worden getroffen in de fabriek van Altra in Parijs. Eenmaal in Nederland aangekomen zien we veel prachtige locaties die een getrouw beeld geven van begin jaren zeventig van de vorige eeuw.

Europahal van buiten in Trafic

Zowel de moderne façade als de binnenkant van de Europahal (gelegen aan Europaplein 22) komen duidelijk in beeld (zie foto). Het gebouw met kenmerkende halfronde vorm werd in 1961 ontworpen door architect Alexander Bodon en is onlangs door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed uitgeroepen tot Rijksmonument.

Europahal van binnen

De slotscène waar een parkeerplaats vol met auto’s langzaam leegloopt is opgenomen op het parkeerterrein van de 'N.V. Nederlandsche Ford Automobiel Fabriek', welke met een totale oppervlakte van 16 hectare van 1932 tot 1981 was gevestigd aan de Hemweg in het Westelijk havengebied te Amsterdam. Het is één groot circus waar geen beweging in lijkt te zitten. Echt hilarisch wordt het op het moment dat het gaat regenenen en de ruitenwissers van de auto’s allemaal bewegen op een wijze die precies past bij de bestuurder van de auto.

Trafic heeft voor het oog van de klassieke autoliefhebber veel te bieden, bijvoorbeeld een dwars door midden gezaagde DAF 55 uit 1970, een Renault 4 Camping-auto welke van Parijs naar Amsterdam wordt vervoerd in een prachtig geel blauwe Citroën U23-50 met het logo van Altra, assistent Maria rijdt in een gele Siata Spring 850 uit 1967, waarin ze zich pal voor de RAI zelfs op onmogelijke wijze weet te verkleden…

Onmogelijkheid als komisch krachtverlies
De scène waarin Monsieur Hulot op een kruispunt verwikkeld raakt in een grote aanrijding en verkeerschaos is de enige zwakke scène. Dit wordt veroorzaakt doordat de bij de botsing betrokken auto’s dingen doen die overduidelijk onmogelijk zijn. Een witte Citroën Idéal 19 rijdt bijvoorbeeld alleen op de voorwielen over de kruising. Dit bewijst dat de kracht van dit soort komische films juist ligt in scènes met herkenbare situaties, die berustten op komische inventiviteit en door oneindige repetitie tot in het bijna onmogelijke worden uitgevoerd door de acteurs. Als er zichtbaar trucage aan te pas komt, zwakt dit het komische element af.

Haanstra en Hallström
Een aanzienlijk deel van de filmcrew is Nederlands waaronder Anton van Munster, vaste cameraman van Bert Haanstra en broer van succesvol televisieproducent Bertram van Munster.
Haanstra zou de film aanvankelijk mede-regisseren, maar stapte op na onenigheid met Tati. In plaats van Haanstra heeft een Zweedse filmploeg, die aanwezig was om het productieproces vast te leggen, geholpen bij de opnames in Amsterdam. Een van hen was de toen nog onbekende regisseur Lasse Hallström…

Trafic is een zeer vermakelijke film, een 'satirische studie' naar de mens en het verkeer. het eindresultaat is ondanks de onenigheid tussen Tati en Haanstra zeer vermakelijk. Bijzonder is vooral dat de film voor een groot deel in Nederland is opgenomen en een prachtig tijdsbeeld geeft.

De zes lange films die Tati maakte, waaronder Trafic, zijn samen met zijn korte films geheel gerestaureerd en verkrijgbaar op Blu-ray en dvd.

FIN

 

Trafic (1971)
Reg: Jacques Tati.
Met: Jacques Tati, Maria Kimberly, Marcel Fraval, Honoré Bostel, Tony Knepper.


drie reacties op "Trafic (1971)"

wk
-1-  wk:
Geniaal - volgens mij dan, als zestiger. Jammer nu dat de jongeren Trafic zien als een blik in het verleden (sic!)
Geniaal dus. Behalve de slotscene met de rotonde als caroussel ook zo fraai: de bewegende krukjes en benen achter de balie.
En toch blijft Mon Oncle mijn favoriet. En Les vacances de monsieur Hulot.
Tati als rechtmatige opvolger van Buster Keaton.
Elke
-2-  Elke:
Wat een goed geschreven recensie !!!!
Ik weet meteen waar ik aan toe ben
en wil de film graag zien.
Door deze recensie zal ik dat ook doen.
Bedankt voor dit uiterst smakelijk artikel
en blijf maar schrijven alsjeblieft.
Elke.
Arnoud
-3-  Arnoud:
@Guus R.: De halve reactie is verwijderd. Ik verwacht nu natuurlijk wél dat u nu een héle reactie schrijft, want hij begon veelbelovend. Tip: type hem eerst in Notepad of zo en kopieer hem dan in het reactieveld. Er zit een bug in het systeem waardoor reacties die te lang duren om te typen wel eens verdwijnen.

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.