Home > > Filmrubriek: Ciske de Rat

Filmrubriek: Ciske de Rat

Over films met een relatie tot Amsterdam

Filmaffiche Ciske de RatCiske de Rat is gebaseerd op de in gelijknamige in 1942 gepubliceerde roman van Nederlands journalist en schrijver Piet bakker (1897-1960). In 1955 werd het boek voor het eerst verfilmd door Wolfgang Staudte met Dick van der Velde in de titelrol. In 1984 nam Danny de Munk de rol op zich. Het was de eerste filmrol voor de 14-jarige in Amsterdam geboren en getogen jonge ster. Als Ciske is De Munk fenomenaal, zijn spel is natuurlijk, het is bijna alsof hij zichzelf speelt. Hij keerde in de musicalversie terug als volwassen geworden Ciske ('Cis de Man'). De film werd door cameraman Frans Bromet geschoten in de stijl van de cinéma vérité, die het realisme benadrukt en de film een bijna documentaire achtige sfeer geeft.

Een eenzaam en liefdeloos bestaan
Ciske Vrijmoeth alias De Rat is een klein maar stoer jongetje met een plat Amsterdams accent. Hij wordt door zijn omgeving gehaat en leidt een eenzaam en liefdeloos bestaan. De toeschouwer leert, vaak beter dan de personages in de film, Ciske zijn ware aard kennen: hij heeft namelijk alleen een hart voor mensen die hem gemeende aandacht en liefde gunnen. Hij verweert zich tegen dit verdriet door iedereen een grote mond te geven en kattenkwaad uit te halen. Alleen op de wereld is Ciske echter niet, want het enige dat hem op de been lijkt te houden is de liefde voor zijn vader Cor (Peter Faber) die veel op zee is. Zijn moeder Marie (Willeke van Ammelrooy) heeft geen liefde voor hem en is hem liever kwijt dan rijk. Een van de weinige buitenstaanders die Ciske goed is gezind en er alles aan doet om hem verder te helpen is schoolmeester Bruis (Herman van Veen).

Een Amsterdamse tragedie
Omdat Ciske alleen maar mensen om zich heen veelt die van hem houden, wil hij maar een ding: dat zijn vader trouwt met 'Tante Jans' (Linda van Dyck). Ciske vermoordt zijn moeder om samen te kunnen zijn met zijn vader (enige gelijkenis met het Oedipus complex). Na de moedermoord kopt de krant 'Jonge Moordenaar veroordeeld'. Hij wordt begeleid door rechercheur Muisden (Rijk de Gooyer). De film eindigt met het herstel van de balans in het leven van Ciske. Het schoolhoofd de heer Maatsuyker (Frans Kokshoorn) benoemt deze ontwikkeling aan het slot van de film precies goed: 'Er was een tijd dat ik geen vertrouwen in je had, maar nou ben ik trots op je. Bravo!'. In tegenstelling tot de neerslachtige openingssong 'Ik Voel me zo Verdomd Alleen' ('Krijg toch Allemaal de Kolere…'), getuigt het nummer tijdens de aftiteling van zelfvertrouwen en moed, ook als het even tegen zit:

'Maak toch wat van je leven, steek je kop niet in het zand, geluk heb je zelf, dat weet je, ook een beetje in de hand, dus blijf niet zitten treuren als ’t ooit eens tegen zit, en denk wat vandaag nog zwart is, is morgen misschien wel wit.'

Het Amsterdam van Ciske de Rat
Ciske de Rat speelt zich voornamelijk af in en rond de Czaar Peterbuurt in het Amsterdam van de jaren ’30 van de vorige eeuw. Het Amsterdam in Ciske de Rat is de stad van de arbeiders. De stad wordt bepaald door een volks karakter met rommelige straten en protestleuzen die lukraak tegen de wanden zijn gekalkt. In het café klagen drinkende mannen over het anti-revolutionaire bezuinigingsbeleid van Colijn dat hij in die tijd voerde. Ook op het gebied van mobiel erfgoed is genoeg te zien, prachtige oude auto’s uit die tijd en de oude blauwe stadsbus nr. 157 (in werkelijkheid werd deze bus pas in 1940 vervaardigd en in 1945 in dienst gesteld). 

Beatrix met Danny de Munk

Hoewel in de Czaar Peterbuurt veel is afgebroken en nieuwbouw is verrezen, zijn veel van de locaties die in de film zijn gebruikt nog intact. De locatie van het huis van Ciske bevindt zich op de Conradstraat nummer 150. De locatie van de eerste school van Ciske (De Eerste Leeghwaterschool) ligt aan de Blankenstraat 376, ook dit grote gebouw staat nog steeds. Op het tegeltableau boven de ingang staat geschreven: Openbare Lagere School der 1e Klasse No. 112. De gebouw van de tweede school waar hij heen wordt gestuurd is gelegen aan de Kraijenhofstraat 32. Huis van tante Jans (de vriendin van zijn vader) ligt aan de Czaar Peterstraat nr. 120. Het café waar de moeder van Ciske werkt zit op de hoek op nummer 198. Ciske wordt op een gegeven moment naar een jeugdinternaat gestuurd, de opnamelocatie die hiervoor werd gebruikt is het voormalige Koloniehuis Zwartendijk in Egmond aan Zee.

Ciske de Rat (NL: Guido Pieters, 1984)
Regie: Guido Pieters. Producent: Matthijs van Heijningen. Met: Danny de Munk, Willeke van Ammelrooy, Carolien van den Berg, Herman van Veen, Frans Kokshoorn, Willem Nijholt, Peter Faber, Rijk de Gooyer, Linda van Dyck, Adriaan Olree, Rudi Falkenhagen, Joss Flühr, Paul van Soest, Niek Pancras.

trefwoorden.

Reageer op "Filmrubriek: Ciske de Rat"

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.