Home > > EYE: The Hateful Eight

EYE: The Hateful Eight

Het waarom van een liefdevol groot formaat

Hateful Eight

Tomas Dulfer schrijft een analyse over het verkeerd begrepen meesterwerk van Quentin Tarantino: The Hateful Eight. Langer dan we gewend zijn, maar absoluut de moeite waard.

The Hateful Eight (2015) zou volgens sommigen het midden houden tussen 'een toneelklucht en een Agatha Christie-mysterie' en bovendien zou 'het monumentale brede 70mm filmformaat niet samenvallen met een evenzo groots en meeslepend filmverhaal'. Ik ben het daar beslist niet mee eens. Volgens mij heeft de film door zijn onderliggende thema’s, subtext en referenties 'de gelaagdheid van een Matroesjka' en is daardoor per definitie in de kern niet hol. De uniciteit en begaafdheid van regisseur en scenarist Quentin Tarantino zit volgens mij in de kleinste details, dus goed kijken want: it’s a Tarantino thing.

The Hateful Eight is geboren uit het idee van Tarantino om na zijn film Django Unchained (2012) een serie paperbacks in proza te schrijven met de verdere avonturen van hoofdpersonage Django. Een even interessant als old school fenomeen, omdat Tarantino naast analoge film ook het fysieke boek leek te willen doen herleven. Zijn keuze om hoofdpersonage Django toch uit het verhaal te schrappen leidde uiteindelijk niet tot een boek, maar tot The Hateful Eight. Deze film is geen vervolg maar gaat in wezen wel verder waar Django Unchained, die ging over de slavernij in Amerika, ophield. Bij de begintitels van The Hateful Eight lezen we: 'De 8e film van Tarantino.' Tarantino heeft gezegd in totaal tien films te maken, als hij zich hier aan houdt heeft hij er nog maar twee te gaan.

De film speelt zich enige tijd na de Amerikaanse Burgeroorlog af. Koetsier O.B (James Parks) raast op een koets getrokken door zes paarden door een sneeuwlandschap op de vlucht voor een naderende sneeuwstorm. In de koets zitten premiejager John Ruth (Kurt Russell) die de van moord verdachte Daisy Domergue (Jennifer Jason Leigh) naar de galg leidt in het stadje Red Rock. Op hun weg komen ze achtereenvolgend Major Marquis Warren (Samuel L. Jackson) en Sheriff Chris Mannix (Walton Goggins) tegen. De sneeuwstorm dwingt de koets tot stoppen bij Minnie’s Haberdashery, een pleisterplaats waar andere even mysterieuze als kleurrijke personages de sneeuwstorm uitzitten. In tegenstelling wat door sommige recensenten wordt beweerd is de keuze voor acteur Channing Tatum als Jody geen miscast. Hij is daarentegen zorgvuldig gecast anti-type, wat bijdraagt aan de door Tarantino beoogde verwarring bij het publiek.

The Hateful Eight

De tagline van de film luidt: 'No one comes up here without a damn good reason.' Van meet af aan blijkt dat ieder personage een verborgen agenda en totaal uiteenlopende denkbeelden heeft. Tarantino houdt dat echter zo lang mogelijk geheim, hetgeen bijdraagt aan de culminerende spanning. Geen van de personages is zuiver op de graad en dus mist de toeschouwer het voor Hollywoodfilms gebruikelijke morele kompas. De acht personages in The Hateful Eight zijn zowel protagonist als antagonist en Tarantino laat de toeschouwer op deze manier niet alleen écht vrij in het kiezen van een kant, maar zorgt er tegelijkertijd voor dat de spanning en onzekerheid toenemen. De enige grove politieke scheiding in de pleisterplaats is die tussen de Unions en de Confederates. Het culminerende wantrouwen in de kleine ruimte wordt zo groot, dat het bij wijze van spreken door de vierde wand heen breekt naar het publiek.

Wraak en verlossing
Omdat zijn werk zo uniek en herkenbaar is wordt Tarantino een auteur genoemd. Hij is een regisseur die zijn eigen herkenbare signatuur heeft ontwikkeld door terugkerende elementen waaronder: typische Tarantinodialogen, non-lineaire vertelstructuur, de thema's wraak en verlossing, het gebruik van ultrageweld, bepaalde cameratechnieken en een prominente rol voor sterke geëmancipeerde vrouwen. Deze auteurstheorie beschouwt de regisseur als individuele creatieve kracht achter de film. Maar Tarantino maakt, naast het feit dat hij een eigen karakteristieke stijl heeft ontwikkeld veelvuldig gebruik van televisie, films, literatuur, kunst en populaire cultuur als inspiratiebron voor zijn eigen films. Hij citeert soms letterlijk, zowel visueel (door bijvoorbeeld cameratechnieken en mise-en-scène) als tekstueel uit werk van anderen en van hemzelf. In The Hateful Eight zit een overvloed aan referenties waaronder aan: Stagecoach (1939), Key Largo (1948), The Searchers (1956), The Good, the Bad and the Ugly (1966), The Great Silence (1968), The Thing (1982), Tombstone (1993) en aan Tarantino’s eigen werk zoals bijvoorbeeld Reservoir Dogs (1992), Pulp Fiction (1994), Inglourious Basterds (2009), Django Unchained (2012) en televisieshows als The Virginian (1962-1971), Bonanza (1959-1973) en Gunsmoke (1955-1975). In de filmtheorie wordt dit fenomeen intertekstualiteit genoemd: deze theorie gaat ervan uit dat een tekst niet geschapen wordt door een individu, maar bestaat uit referenties aan andere al bestaande teksten. 

De twee theorieënde auteurstheorie en intertekstualiteit zijn onverenigbaar, bijna als water en vuur. Toch zijn beide theorieën aan het werk van Tarantino te toetsen. Dit geldt precies zo voor het oeuvre van regisseur Martin Scorsese (en overeenkomstig Tarantino wordt Scorsese beschouwd als een ‘levende filmencyclopedie’). Ook Scorsese heeft zijn eigen herkenbare stijl hetgeen hem tot een auteur maakt, maar haalt hij zijn inspiratie (soms letterlijk) uit literatuur, kunst en werk van andere regisseurs. De werkwijze van de twee regisseurs, voorafgaand aan het maken van een film, heeft ook overeenkomsten. Zowel Tarantino als Scorsese tonen films die hen inspireren aan de cast en crew voorafgaand aan het maken van hun film, om de sfeer en stijl van een film over te brengen die zij in hun film terug willen zien.

Ultra Panavision 70mm
The Hateful Eight (2015) is de negende film die ooit werd opgenomen met Ultra Panavision lenzen on 65mm film en vertoond op 70mm (beeldratio van 2.76:1). De 5mm verschil tussen de 65mm en 70mm wordt gebruikt voor een 6-sporig Dolby Stereogeluid. Slechts acht films werden in Ultra Panavision gedraaid: Mutiny on the Bounty (1962), It's a Mad, Mad, Mad, Mad World (1963), The Fall of the Roman Empire (1964), The Greatest Story Ever Told (1965), The Hallelujah Trail (1965), Battle of the Bulge (1965), Khartoum (1966), Ice Station Zebra (1968) en deels How the West Was Won (1962). 

Buitengewoon brede filmformaten van deze soort zijn in de jaren ’50 van de vorige eeuw uitgevonden als antwoord van bioscopen op het concurrerende medium televisie door de toeschouwer de ultieme kijkervaring te bieden. Het toppunt van dit doel was misschien wel de uitvinding van Smell-O-Vision, een techniek waarbij er tijdens de voorstelling bij de film passende geuren werden verspreid in het publiek om de filmbeleving te verrijken en intensiveren. Dit bleek niet succesvol en is slechts eenmalig gebruikt voor de film Scent of Mystery (1960).

Groots beeld, grootse film?
De reden waarom Tarantino zijn film in dit brede filmformaat wilde draaien en wilde dat bioscopen hun projectie zouden aanpassen was omdat hij 'de grootsheid van zijn film wilde kunnen tonen'. The Hateful Eight draait internationaal slechts in enkele bioscopen in dit authentieke filmformaat waaronder in EYE Amsterdam. Tarantino wil de toeschouwer meenemen naar de jaren ’60 van de vorige eeuw, toen bioscoopfilms als een evenement (roadshow) werden vertoond, inclusief een ouverture en pauze en vertoond op echte film (polyester) en niet in het nu gebruikelijke digitale formaat (DCP). Tarantino is een en al old school, wat blijkt uit de oude media die hij omarmt. Een sprekend voorbeeld hiervan is dat veel van de nummers op de soundtracks van zijn films wel verschijnen op cd, maar in werkelijkheid opnamen zijn van de nummers uit zijn persoonlijke collectie vinyl.

Hateful Eight

Na wisselende kritieken in de Nederlandse pers is het bij sommigen de vraag (en een groot deel van het misverstand) waar dan die grootsheid precies in zit. De film speelt zich tenslotte grotendeels af in een relatief kleine ruimte. Een veelgehoord misverstand is dat een breed filmformaat per definitie alleen voor spektakelfilms is weggelegd en bijvoorbeeld alleen landschapsshots tot hun recht doen komen. Allereerst dient het talent van cameraman Robert Richardson niet onderbelicht te blijven. De precieze keuze van de lenzen, camerahoeken en belichting maken de benauwende pleisterplaats Minnie’s Haberdashery tot een slagveld tussen de acht haatdragende personages en koetsier O.B (James Parks). Er spelen zich vaak twee dingen tegelijk af: het een op de voorgrond, het ander op de achtergrond. Dit draagt bij aan het mysterie en de spanning. Een ander sprekend voorbeeld dat dit misverstand ondermijnt is dat Tarantino al een breed filmformaat (2.35:1) voor zijn regiedebuut Reservoir Dogs (1992) inzette. Waarom zou hij zoiets doen in een film die zich ook grotendeels binnen afspeelt en waar de personages voornamelijk oeverloos met elkaar in gesprek lijken te zijn? Om op deze manier de intimiteit te vergroten tussen personages en toeschouwer. Evenals Reservoir Dogs en The Hateful Eight, speelt ook de modern-klassieke horrorfilm The Thing van John Carpenter uit 1982 zich grotendeels binnen af.

A Tarantino thing
Ter voorbereiding op The Hateful Eight heeft Tarantino alleen de film The Thing (1982) aan zijn cast en crew getoond. Acteur Kurt Russell speelde daarin de hoofdrol. De film gaat over een Amerikaanse onderzoeksbasis op Antarctica die wordt geteisterd door een uit het ijs opgegraven buitenaards wezen: the thing. Dit wezen is in staat levensvormen te imiteren waardoor de kopie een 'thing' wordt en met het blote oog niet van de overleden gastheer kan worden onderscheiden. De spanning loopt steeds hoger op, want wie van de onderzoekers is niet langer zichzelf maar the thing?

De drie verfilmingen van The Thing spelen ieder afzonderlijk in hun subtext, met de sociale angsten en sentimenten die spelen in de tijd waarin de films werden gemaakt. Om een voorbeeld te noemen: de eerste verfilming The Thing From Another World van Howard Hawks uit 1951, kwam voort uit de paranoïde sfeer rond het McCarthyism: de communistenjacht van de republikeinse senator Joseph McCarthy in de jaren ’40 en ’50 van de vorige eeuw. De onderliggende angst voor het monster stond symbool voor de angst voor het communisme. Het monster uit The Thing uit 1982 was daarentegen een metafoor voor de angst voor besmetting met het aids-virus. De meest recente verfilming van The Thing uit 2011 (een prequel op de versie uit 1982) is van regisseur Matthijs van Heijningen jr. en gaat over het feit dat niemand elkaar meer écht lijkt te kennen.

Er zijn verschillende hommages aan The Thing uit 1982 herkenbaar in The Hateful Eight. In beide films is bijvoorbeeld de soundtrack van de hand van componist Ennio Morricone en zijn er ongebruikte stukken die hij componeerde voor The Thing voor The Hateful Eight gebruikt. Een andere overeenkomst is de sneeuwstorm die de personages binnen gevangen houdt op één locatie en culmineert ook de paranoia en het wantrouwen onder de personages gestaag. Wantrouwen en paranoia zijn de belangrijkste onderliggende thema’s van beide films. Zoals het personage R.J. MacReady zegt in The Thing: 'Trust is a tough thing to come by these days'. Ook een van de taglines van de film bevestigt dit: 'Look closely at your neighbour ... Trust no-one ... They might be THE THING'.

De tijdgeest van toen en nu
De subtext van The Hateful Eight refereert aan hedendaagse sociale angsten en sentimenten en een gevoelige zenuw in de Amerikaanse geschiedenis: racisme en de veronderstelde angst van blank voor zwart en vice versa, de afgelopen tijd weer zeer actueel door schietincidenten tussen de politie en de zwarte bevolking in Amerika. Major Marquis Warren (Samuel L. Jackson) heeft in de film een oplossing voor het wegnemen van vooroordelen bij blanken. Hij draagt een aan hem gerichte brief bij zich van president Abraham Lincoln. De brief heeft de functie van een 'vrijbrief': het laten lezen van de brief aan derden (lees: blanken) ontwapent de blanke van racistische vooroordelen. De brief geeft hem als zwarte man in Amerika aanzien en macht, omdat door middel van de brief duidelijk wordt dat hij president Lincoln persoonlijk kent. In de woorden van Major Marquis Warren zelf: 'The only time black folks are safe, is when white folks is disarmed. And this letter had the desired effect of disarming white folks.' Aan de andere kant is er de racistische Sheriff Chris Mannix die op zijn beurt zegt: 'Cuz when niggers are scared, that's when white folks are safe.' Daarnaast is er de manier waarop, geheel in de unieke stijl van Tarantino, door de zwarte Major Marquis Warren (die de zijde staat van de Unions) wraak wordt genomen op de blanke racistische Generaal Sandy Smithers (gespeeld door Bruce Dern) die aan de zijde staat van de Confederates.

De motivatie achter de keuze van Tarantino om zijn film in een authentiek filmformaat op te nemen en te presenteren is om op deze manier de intimiteit te vergroten tussen personages en toeschouwer. Deze intimiteit wordt uitvergroot, omdat het gewicht van de film ligt bij de personages en hun verborgen agenda. Tarantino geeft deze niet prijs en laat het wantrouwen culmineren tot het zwaard van Damocles valt in de climax van de film. De subtext van de film, wantrouwen, is helaas zeer actueel, aangewakkerd door oorlogssituaties, vluchtelingenstromen, aanslagen, en schietincidenten tussen de politie en de zwarte bevolking van Amerika. Mensen in de wereld lijken elkaar vandaag de dag soms steeds minder te vertrouwen, maar we blijven op elkaar aangewezen.

The Hateful Eight lijkt op het eerste oog voor sommigen trager en kleiner dan hij in werkelijkheid is. De hoofdzakelijke reden hiervoor is dat Tarantino in The Hateful Eight niet alleen stilistisch, maar ook qua tempo teruggaat naar zijn favoriete films als The Thing en klassieke westerfilms en -televisieseries. Typisch Tarantino: aanvankelijk wilde hij bijvoorbeeld ook Kill Bill: Vol. 1 (2003) en Kill Bill: Vol. 2 (2004) als één film uitbrengen. Maar misschien is dat wel alleen voor Tarantino zelf als ultieme cinefiel weggelegd.

————————————————————————————————————————

Nominaties en prijzen:
The Hateful Eight werd genomineerd voor een Golden Globe voor Beste Script (Quentin Tarantino), Beste Actrice in een Bijrol (Jennifer Jason Leigh) en won er een voor Beste Filmmuziek (Ennio Morricone). Voor de 88ste editie van de Academy Awards op 28 Februari is de film genomineerd voor een Oscar voor Beste Actrice in een Bijrol (Jennifer Jason Leigh), Beste Cinematografie (Robert Richardson), Beste Originele Filmmuziek (Ennio Morricone). 

Film credits:
The Hateful Eight (2015)

Regie: Quentin Tarantino. Met: Samuel L. Jackson, Kurt Russell, Jennifer Jason Leigh, Walton Goggins, Demián Bichir, Tim Roth, Michael Madsen, Bruce Dern, James Parks, Dana Michelle Gourrier, Zoë Bell, Lee Horsley, Gene Jones, Keith Jefferson en Craig Stark. De twee versies duren ieder respectievelijk 182 minuten (70mm-versie) en 176 minuten (digitale versie).

trefwoorden.

Reageer op "EYE: The Hateful Eight"

Reageren?  

Lees vooraf even de regels voor discussies op Amsterdam Centraal door.

Eigen afbeelding bij reacties? Ga naar gravatar.com en meld je aan met het mailadres dat je ook hier voor reacties gebruikt.

(verschijnt niet online, is nodig voor gravatar afbeelding)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spamreacties te voorkomen, wordt u gevraagd deze simpele vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.